दाढी करताना चेहऱ्याचे विशालित (मोठे) आणि सुलट प्रतिबिंब स्पष्ट दिसावे यासाठी खालीलपैकी कोणत्या प्रकारचा आरसा प्रामुख्याने वापरला जातो?
EN
Which type of mirror is primarily utilized as a shaving mirror to obtain an erect and enlarged (magnified) image of the face?
योग्य उत्तर पर्याय (१) अंतर्वक्र आरसा (Concave Mirror) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
अंतर्वक्र आरशाचा उपयोग (Shaving Mirror / Makeup Mirror):
•
जेव्हा एखादी वस्तू (चेहरा) अंतर्वक्र आरशाच्या ध्रुव ($P$) आणि नाभी ($F$) यांच्या दरम्यान अत्यंत जवळ ठेवली जाते, तेव्हा आरशामध्ये वस्तूची आभासी, सुलट आणि आकाराने मोठी (विशालित / Magnified) प्रतिमा तयार होते.
•
यामुळे चेहऱ्यावरील सूक्ष्म केस व बारकावे स्पष्ट आणि मोठे दिसतात; म्हणून दाढी करण्यासाठी व दंतवैद्यकीय तपासणीसाठी (Dentist's mirror) अंतर्वक्र आरसा वापरला जातो.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय २ (सपाट आरसा): सपाट आरशामध्ये वस्तूच्या नेमक्या समान आकाराची प्रतिमा बनते ($m = 1$). ती मोठी दिसत नाही.
•
पर्याय ३ (बहिर्वक्र आरसा): बहिर्वक्र आरसा नेहमी आभासी, सुलट पण वस्तूच्या आकारापेक्षा लहान (Diminished) प्रतिमा तयार करतो ($m < 1$). हा वाहनांच्या बाजूच्या आरशांमध्ये (Rearview mirror) विस्तृत दृश्यक्षेत्र मिळवण्यासाठी वापरला जातो.
•
पर्याय ४ (दंडगोलाकार आरसा): हा केवळ एका अक्षावर प्रतिमा वळवतो, ज्यामुळे प्रतिमा विद्रूप दिसते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गोलीय आरशांचे वारंवार विचारले जाणारे उपयोग:
•
अंतर्वक्र आरसा (Concave): शेव्हिंग मिरर, दंतवैद्याचा आरसा, वाहनांचे हेडलाइट्स (समांतर प्रकाशझोतासाठी), सोलर कुकर/सौर भट्टी.
•
बहिर्वक्र आरसा (Convex): वाहनांचा रियर-व्ह्यू मिरर (मागील वाहतूक पाहण्यासाठी), रस्त्यांच्या तीक्ष्ण वळणांवरील सुरक्षा आरसे, दुकानांमधील चोरीविरोधी आरसे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1) Concave mirror.
Explanation:
•
Concave Mirror as a Shaving/Makeup Mirror:
•
When the user places their face very close to a concave mirror—specifically between the pole ($P$) and the principal focus ($F$)—the mirror produces a virtual, erect, and highly magnified image behind the mirror.
•
This magnification allows fine hairs and facial contours to be viewed with outstanding clarity.
•
Dentists utilize this exact same principle (dental mirrors) to inspect magnified images of teeth.
Distractor Analysis:
•
Option 2 (Plane mirror): Produces a virtual and erect image, but magnification is strictly unity ($m = +1$); it cannot magnify facial features.
•
Option 3 (Convex mirror): Always produces a virtual, erect, but diminished ($m < 1$) image over a wider field of view, making it ideal as a vehicle rearview mirror, not a shaving mirror.
•
Option 4 (Cylindrical mirror): Distorts images along a single focal axis, commonly used in funhouses or astigmatism correction.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Standard MPSC Applications of Mirrors:
•
Concave Mirror: Shaving/makeup mirrors, dentist mirrors, vehicle headlamp reflectors (to produce strong parallel beams), solar concentrators.
•
Convex Mirror: Vehicle rearview side mirrors (wide field of view + always erect image), blind corner safety mirrors in hilly regions.