महाराष्ट्रात कोणत्या प्रकारच्या जलप्रणाली आढळतात ? (a) वृक्षाकार (b) समांतर (c) अनिश्चित (d) जाळीदार पर्यायी उत्तरे :
EN
Which types of drainage patterns are found in Maharashtra?
(a) Dendritic
(b) Parallel
(c) Indeterminate / Deranged
(d) Trellis / Rectangular
Alternative Answers:
महाराष्ट्रातील जलप्रणालीचे प्रकार (Drainage Patterns):
•
महाराष्ट्राच्या विविध भूरचनांमध्ये वेगवेगळ्या जलप्रणाली आढळतात:
(a)
वृक्षाकार जलप्रणाली (Dendritic): दख्खन पठारावरील गोदावरी, भीमा आणि कृष्णा या मुख्य नद्या व त्यांच्या उपनद्या वृक्षाच्या फांद्यांप्रमाणे पसरतात.
(b)
समांतर जलप्रणाली (Parallel): कोकणातील पश्चिम वाहिनी नद्या तीव्र उतारावरून थेट अरबी समुद्राला एकमेकींना समांतर वाहत येऊन मिळतात.
(c)
अनिश्चित/केंद्रापसारी (Deranged/Centripetal/Indeterminate): लोणार विवर किंवा खचदरी भागांत.
(d)
जाळीदार/आयताकार (Trellis/Rectangular): सांधे व भेगा असलेल्या बेसाल्ट खडकांत उपनद्या काटकोनात मिळतात.
त्यामुळे वरील सर्व जलप्रणाली महाराष्ट्रात आढळतात (पर्याय ४).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
पठारावर: प्रामुख्याने वृक्षाकार प्रणाली.
•
कोकणात: समांतर जलप्रणाली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Drainage patterns observed in Maharashtra:
•
Due to diverse structural and volcanic terrains, Maharashtra exhibits multiple drainage morphologies:
(a)
Dendritic pattern: Plateau master streams (Godavari, Bhima, Krishna) form extensive tree-like branching networks.
(b)
Parallel pattern: Konkan coastal torrents descend the western scarp and run parallel to one another into the Arabian Sea.
(c)
Indeterminate / Deranged: Localized closed depressions, craters (e.g., Lonar), and faulted basins.
(d)
Trellis / Rectangular pattern: Controlled by rectilinear jointing and fault fractures in the Deccan Traps.
Thus, all the listed patterns exist in Maharashtra (Option 4).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Deccan Plateau: Predominantly Dendritic pattern.
•
Konkan Coast: Classic Parallel drainage system.