“हत्ती आपल्या संथ गतीने चालत असताना रस्त्यावरील कुत्री त्याच्यावर भुंकतातच!” या विधानात खालीलपैकी कोणता अलंकार साधला गेला आहे?
EN
“While an elephant walks in its stately pace, stray dogs along the path bark at it regardless!” Which figure of speech (Alankara) is illustrated in this remark?
योग्य उत्तर पर्याय (1) आहे.
### विस्तृत स्पष्टीकरण:
•
अन्योक्ती अलंकार (Anyokti Alankara):
•
अन्योक्ती = अन्य + उक्ती (दुसऱ्याला उद्देशून केलेले भाषण).
•
ज्या व्यक्तीबद्दल किंवा घटकाबद्दल प्रत्यक्ष बोलायचे आहे, त्याचा थेट उल्लेख न करता दुसऱ्याच एखाद्या अप्रस्तुत घटकाच्या (उदा. प्राणी, पक्षी, निसर्ग) माध्यमातून मार्मिक टोमणा मारणे किंवा तत्त्व सांगणे म्हणजे 'अन्योक्ती अलंकार' होय.
•
विश्लेषण:
•
येथे मूळ उद्देश: 'समाजातील महान, कर्तृत्ववान माणसे आपले उदात्त कार्य करत असताना क्षुद्र, जळफळाट करणारे लोक त्यांच्यावर विनाकारण टीका करतात, त्याकडे लक्ष देऊ नये.'
•
हे मूळ सत्य थेट न सांगता हत्ती (महान व्यक्ती) आणि कुत्रे (क्षुद्र टीकाकार) यांच्या उदाहरणावरून अप्रत्यक्षपणे सुचवले आहे.
•
म्हणून हा 'अन्योक्ती अलंकार' आहे.
•
इतर प्रसिद्ध उदाहरणे:
•
'येथे समस्त बहिरे बसतात लोक, का भाषणे मधुर तू करिशी अनेक? हे कोकिळा, मज अतीव दया तुझी ये!' (मूर्खांच्या सभेत शहाणपण सांगणाऱ्या विद्वानास टोमणा).
### पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) योग्य: अप्रस्तुतावरून प्रस्तुताचा बोध करून देणारा अन्योक्ती अलंकार आहे.
•
पर्याय (2), (3) व (4) अयोग्य: हे सार, व्याजस्तुती किंवा भ्रांतीचे उदाहरण नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अन्योक्ती अलंकाराचे सूत्र: प्रस्तुताचे वर्णन करण्यासाठी अप्रस्तुताचा आधार घेणे (म्हणजेच प्रत्यक्ष व्यक्तीचा नामोल्लेख टाळून निसर्गातील घटकांवरून बोल लावणे).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1).
### Detailed Explanation:
•
Anyokti Alankara (Allegorical Innuendo / Parable):
•
Derivation: *Anya + Ukti* (an utterance directed at another).
•
A figure of speech where the speaker, without directly naming the intended target (Prastuta), conveys a pungent truth, moral lesson, or reproach by addressing an indirect, symbolic entity such as an animal, bird, or natural phenomenon (Aprastuta).
•
Analysis of the Utterance:
•
Intended message: Great and noble personalities pursue their noble missions undeterred by the petty criticisms and jeers of small-minded naysayers.
•
Symbolic medium: The dignified elephant and the barking stray dogs.
•
Because an indirect vehicle communicates the core societal truth, it constitutes Anyokti Alankara.
### Option Analysis:
•
Option (1) Correct: Precisely exemplifies Anyokti.
•
Options (2), (3), and (4) Incorrect: Not a climax, veiled irony, or sensory delusion.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Whenever verses address cuckoos, crows, swans, or lions to obliquely reproach foolish patron kings or scholars, classify them under Anyokti Alankara.