सराव केंद्र ➔
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था PSI Mains 2017 MEDIUM

माहिती अधिकाराच्या कायद्याअंतर्गत तक्रारी संबंधात चौकशी करताना केंद्रीय माहिती आयोगास ......... च्या सारखे अधिकार आहेत.

EN While inquiring into a complaint under the Right to Information Act, the Central Information Commission has the same powers as a:
A
सर्वोच्च न्यायालय Supreme Court
B
उच्च न्यायालय High Court
C
फौजदारी न्यायालय Criminal Court
✓
दिवाणी न्यायालय Civil Court
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (४) [दिवाणी न्यायालय]

सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:

माहितीचा अधिकार अधिनियम, २००५ च्या कलम १८(३) नुसार:

"केंद्रीय माहिती आयोगाला किंवा राज्य माहिती आयोगाला कोणत्याही प्रकरणाची चौकशी करताना दिवाणी प्रक्रिया संहिता, १९०८ (Code of Civil Procedure, 1908) अन्वये दाव्याची सुनावणी करणाऱ्या दिवाणी न्यायालयाचे (Civil Court) सर्व अधिकार प्राप्त असतील."

हे अधिकार पुढील बाबींच्या संदर्भात असतात:

१. व्यक्तींना हजर राहण्यास भाग पाडणे आणि त्यांना शपथेवर साक्ष देण्यास लावणे.
२. दस्तऐवज शोधून काढणे आणि त्यांची तपासणी करणे.
३. प्रतिज्ञापत्रावर पुरावा स्वीकारणे.
४. कोणत्याही न्यायालयाकडून किंवा कार्यालयाकडून सार्वजनिक अभिलेख मागवणे.

त्यामुळे आयोगास दिवाणी न्यायालयासारखे अधिकार असतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• कलम १८(३): चौकशी करताना माहिती आयोगाकडे दिवाणी न्यायालयाचे (Civil Court) अधिकार असतात.
• आयोगाकडे कोणालाही तुरुंगवासाची शिक्षा देण्याचे फौजदारी अधिकार नसतात.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) [Civil Court]

Detailed Legal Analysis:

Under Section 18(3) of the Right to Information Act, 2005:

The Central Information Commission or State Information Commission shall, while inquiring into any matter under this section, have the same powers as are vested in a Civil Court while trying a suit under the Code of Civil Procedure, 1908.

These powers include:

1. Summoning and enforcing attendance and compelling oral or written evidence on oath;
2. Requiring discovery and inspection of documents;
3. Receiving evidence on affidavit;
4. Requisitioning public records from courts or offices.

Hence, the Commission has the powers of a Civil Court.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Section 18(3): Commission functions with the judicial powers of a Civil Court under CPC 1908.
• It has no criminal sentencing jurisdiction.
जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →