मेमोरंडम पंचनामा करताना कोणाचे निवेदन' नोंदवून घेण्यात येते?
EN
While preparing a memorandum panchnama, whose statement is recorded?
अचूक उत्तर: पर्याय (२) आरोपी
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
•
मेमोरंडम पंचनामा (Memorandum Panchnama) व भारतीय पुरावा कायदा कलम २७:
•
तपासादरम्यान पोलीस कोठडीत असलेला आरोपी (Accused) जेव्हा गुन्ह्यातील हत्यार, चोरीचा माल किंवा मृतदेह आपण कुठे लपवून ठेवला आहे हे उघड करण्यास तयार होतो,
•
तेव्हा दोन स्वतंत्र पंचांसमक्ष आरोपीने स्वतःच्या स्वेच्छेने दिलेले निवेदन (Disclosure Statement) पोलीस ठाण्यात नोंदवले जाते. या निवेदनाला 'मेमोरंडम पंचनामा' (Memorandum Panchnama / पंचनामा भाग-१) म्हणतात.
•
त्यानंतर आरोपी पोलिसांना व पंचांना घेऊन त्या ठिकाणी जातो आणि ती वस्तू काढून देतो, ज्याला 'शोध व जप्ती पंचनामा' (Discovery/Recovery Panchnama / भाग-२) म्हणतात.
•
त्यामुळे मेमोरंडम पंचनामा करताना आरोपीचे निवेदन (Statement of the Accused) नोंदवले जाते.
•
(भारतीय साक्ष अधिनियम, २०२३ चे कलम २३).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
पुरावा कायदा कलम 27 (कबुलीवरून शोध):
1.
मेमोरंडम पंचनामा: आरोपीचे पंचांसमक्ष स्वेच्छेने दिलेले निवेदन.
2.
शोध पंचनामा (Discovery): वस्तू प्रत्यक्ष हस्तगत करणे.
3.
अट: आरोपी पोलीस कोठडीत (Custody) असावा आणि त्या निवेदनामुळे नवीन तथ्य प्रत्यक्ष उघडकीस (Discovery of distinct fact) आले पाहिजे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Accused
Detailed Legal Analysis:
•
Memorandum Panchnama and Section 27 of the Indian Evidence Act, 1872:
•
When an accused in police custody volunteers information leading to the discovery of an incriminating object (such as a weapon, bloodstained clothes, stolen property, or body) hidden at an undisclosed location, his disclosure statement is formally recorded in the presence of two independent panchas.
•
This recorded statement of disclosure is legally known as the Memorandum Panchnama (मेमोरंडम पंचनामा).
•
Following this, the accused leads the panchas and police to the location to effect the recovery (Recovery Panchnama).
•
Hence, the statement recorded in a memorandum panchnama is that of the accused.
•
(Corresponding provision under BSA, 2023: Section 23).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Section 27 Evidence Act Mechanics:
1.
First stage: Memorandum Panchnama (statement of accused in police custody before panchas).
2.
Second stage: Discovery/Seizure Panchnama (actual recovery of weapon/object pointed out by accused).
3.
Only the portion of the statement distinctly relating to the discovery is admissible.