'ईश्वराने स्त्री व पुरुष सारखेच निर्माण केले आहेत, म्हणून त्यांचे अधिकारही समान आहेत' ह्या शब्दांत स्त्री-पुरुषसमानतेचा पुरस्कार पुढीलपैकी कोणी केला?
EN
Who among the following advocated gender equality in the words: 'God has created men and women equal, therefore their rights are also equal'?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (गोपाळ हरी देशमुख (लोकहितवादी))
सविस्तर विश्लेषण:
•
लोकहितवादी गोपाळ हरी देशमुख (१८२३–१८९२): ते महाराष्ट्रातील आद्य प्रबोधनकार, विचारवंत आणि स्त्री-पुरुष समानतेचे कट्टर पुरस्कर्ते होते.
•
स्त्री-पुरुष समानतेचा विचार: लोकहितवादींनी १८४८ ते १८५० या काळात 'प्रभाकर' साप्ताहिकातील आपल्या प्रसिद्ध 'शतपत्रां'मध्ये स्त्री शिक्षणाचा आणि समान अधिकारांचा पुरस्कार करताना ठामपणे लिहिले:
•
*"ईश्वराने स्त्री व पुरुष सारखेच निर्माण केले आहेत, म्हणून त्यांचे अधिकारही समान आहेत. निसर्गाने दोघांनाही बुद्धी आणि भावना दिल्या आहेत; मग पुरुषांनी स्त्रियांना अज्ञानात डांबून गुलामासारखे वागवणे हा अक्षम्य अपराध आहे."*
•
त्यांनी बालविवाह, सतीप्रथा, बहुपत्नीत्व, आणि जरठ-कुमारी विवाहावर कडक शब्दांत प्रहार केले आणि मुलींना मुलांच्या बरोबरीने उच्च शिक्षण व संपत्तीत वारसाहक्क देण्याची मागणी केली.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
लोकहितवादींनी 'लक्ष्मीज्ञान' (१८४९) हे अर्थशास्त्रावरील पहिले मराठी पुस्तक लिहिले.
•
त्यांनी विधवा विवाहाचा पुरस्कार करण्यासाठी विष्णू परशुरामशास्त्री पंडित यांच्या समवेत काम केले.
•
त्यांना ब्रिटिश सरकारने 'रावबहादूर' ही पदवी दिली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Gopal Hari Deshmukh (Lokhitwadi))
Detailed Analysis:
•
Gopal Hari Deshmukh (Lokhitwadi, 1823–1892): An intellectual luminary of the 19th-century Maharashtra Renaissance who championed humanism and gender equality.
•
Doctrine of Natural Gender Equality: In his celebrated *Shatapatre* (published in *Prabhakar* between 1848 and 1850), Lokhitwadi forcefully argued:
•
*“God has created men and women equal, therefore their rights are also equal. Nature has endowed both with intellect and conscience; it is an unforgivable tyranny for men to keep women illiterate and treat them like household slaves.”*
•
He mounted a fearless assault on child marriage, forced widowhood, and polygamy, demanding equal property rights and modern collegiate education for women.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Lokhitwadi authored *Laxmi Gyan* (1849), the first Marathi text on political economy.
•
He was a founding patron of the Widow Remarriage Association alongside Vishnushastri Pandit in Bombay.