🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस ही संपूर्ण भारताचे नव्हे, तर केवळ 'अतिसूक्ष्म अल्पसंख्याक लोकांचे' (Microscopic Minority) प्रतिनिधित्व करते, अशी उपरोधिक टीका खालीलपैकी कोणत्या ब्रिटीश व्हाईसरॉयने केली होती?

EN Who among the following British Viceroys ridiculed the Indian National Congress as representing only a 'microscopic minority' of the Indian people?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

लॉर्ड डफरिन (Lord Dufferin)

Lord Dufferin

लॉर्ड कर्झन (Lord Curzon)

Lord Curzon

लॉर्ड मिंटो (Lord Minto)

Lord Minto

लॉर्ड लॅन्सडाउन (Lord Lansdowne)

Lord Lansdowne

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

१८८५ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना झाली तेव्हा तत्कालीन व्हाईसरॉय लॉर्ड डफरिन (कारकीर्द: १८८४–१८८८) याने सुरुवातीला काँग्रेसप्रति तटस्थ व मैत्रीपूर्ण दृष्टिकोन ठेवला होता (त्याने १८८६ च्या कोलकाता अधिवेशनातील प्रतिनिधींना गार्डन पार्टी दिली होती).

• डफरिनचा विरोध आणि उपरोध:

1. परंतु काँग्रेसने जेव्हा प्रशासकीय सुधारणा, कायदेमंडळात भारतीयांचे प्रतिनिधित्व आणि लष्करी खर्चात कपातीची जोरदार मागणी सुरू केली, तेव्हा डफरिन काँग्रेसवर संतप्त झाला.

2. १८८७ मध्ये सेंट अँड्र्यूज डे च्या भाषणात डफरिनने काँग्रेसची जाहीर खिल्ली उडवताना उद्गार काढले की: *"काँग्रेस ही केवळ उच्चशिक्षित अशा 'अतिसूक्ष्म अल्पसंख्याक' (Microscopic Minority) लोकांचे प्रतिनिधित्व करणारी संस्था असून ती भारतीय जनतेचे खरे प्रतिनिधित्व करू शकत नाही."*

• इतर व्हाईसरॉयची विधाने:

• लॉर्ड कर्झनचे विधान: *"काँग्रेस आता लटपटत असून ती आपल्या विनाशाकडे झुकत आहे; आणि भारतात असताना तिच्या शांततामय मृत्यूस मदत करणे ही माझी मोठी महत्त्वाकांक्षा आहे."*

• पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१) अचूक आहे: 'मायक्रोस्कोपिक मायनॉरिटी' ही टीका लॉर्ड डफरिनने केली होती.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

'Microscopic minority' (सूक्ष्म अल्पसंख्याक) = लॉर्ड डफरिन; 'काँग्रेसच्या शांततामय मृत्यूस मदत करणे' = लॉर्ड कर्झन.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

When the Indian National Congress was founded in 1885, Viceroy Lord Dufferin (1884–1888) was initially hospitable, even hosting delegates to a garden tea party at Calcutta in 1886.

• Shift to Hostility and Ridicule:

1. As the Congress articulated demands for legislative representation, civil service reform, and reduction in military expenditures, official British sympathy turned into bitter hostility.

2. At the St. Andrew's Day dinner speech in 1887, Dufferin openly ridiculed the Congress, declaring that it represented only a 'microscopic minority' of the educated elite and had no mandate to speak for the teeming Indian masses.

• Contrasting Quotes:

• Lord Curzon (1900): *"The Congress is tottering to its fall, and one of my great ambitions while in India is to assist it to a peaceful demise."*

• Option Analysis:

• Option (1) is correct: Lord Dufferin coined the term 'microscopic minority'.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Match the colonial quotes on Congress:

• 'Microscopic minority' = Lord Dufferin

• 'Congress tottering to its fall' = Lord Curzon.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) लॉर्ड डफरिन (Lord Dufferin) (अचूक उत्तर): पर्यायांचे विश्लेषण:**

⚠️ पर्याय (2) लॉर्ड कर्झन (Lord Curzon) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) लॉर्ड मिंटो (Lord Minto) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) लॉर्ड लॅन्सडाउन (Lord Lansdowne) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'घटनात्मक विकास, सनदी कायदे व व्हाईसरॉय कालखंड' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: घटनात्मक विकास, सनदी कायदे व व्हाईसरॉय कालखंड

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'घटनात्मक विकास, सनदी कायदे व व्हाईसरॉय कालखंड' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'घटनात्मक विकास, सनदी कायदे व व्हाईसरॉय कालखंड' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'घटनात्मक विकास, सनदी कायदे व व्हाईसरॉय कालखंड' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'लॉर्ड डफरिन (Lord Dufferin)' हे असून ते 'घटनात्मक विकास, सनदी कायदे व व्हाईसरॉय कालखंड' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'घटनात्मक विकास, सनदी कायदे व व्हाईसरॉय कालखंड' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन