🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास PSI Mains 2019 MEDIUM

भारतीय सामाजिक परिषदेची स्थापना खालीलपैकी कोणी केली होती? अ) म.गो. रानडे ब) मो.क गांधी क) बेहरामजी मलबारी ड) बा.गं. टिळक पर्यायी उत्तरे:

EN Who among the following established the Indian National Social Conference? a) M. G. Ranade b) M. K. Gandhi c) Behramji Malabari d) B. G. Tilak Alternative answers:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त अ

Only a

अ आणि क

a and c

क आणि ड

c and d

अ आणि ड

a and d

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (१) फक्त अ (म.गो. रानडे)

सविस्तर विश्लेषण:

• भारतीय सामाजिक परिषद (Indian National Social Conference):

• स्थापना: डिसेंबर १८८७ मध्ये मद्रास येथे न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे आणि रघुनाथ राव यांनी केली.

• पार्श्वभूमी: १८८५ मध्ये स्थापन झालेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने राजकीय प्रश्नांवर भर देण्याचे ठरवले होते. काँग्रेसच्या व्यासपीठावर सामाजिक सुधारणांवरून मतभेद होऊ नयेत म्हणून, काँग्रेसच्या त्याच अधिवेशनाच्या मंडपात काँग्रेस संपल्यानंतर स्वतंत्र सामाजिक परिषद भरवण्याची परंपरा रानडे यांनी सुरू केली.

• उद्दिष्टे: बालविवाह बंदी, हुंडा प्रथा निर्मूलन, आंतरजातीय विवाह, विधवा पुनर्विवाह आणि महिला शिक्षण यांसारख्या सामाजिक सुधारणांचा राष्ट्रीय स्तरावर पाठपुरावा करणे.

• 'प्रतिज्ञा चळवळ' (Pledge Movement): बालविवाह न करण्याची आणि आपल्या मुलांचे बालविवाह न करण्याची लेखी प्रतिज्ञा घेण्याची प्रसिद्ध चळवळ या परिषदेने चालवली होती.

• लोकमान्य टिळकांनी काँग्रेसच्या मंडपात सामाजिक परिषद घेण्यास कडाडून विरोध केला, ज्यामुळे १८९५ च्या पुणे काँग्रेसमध्ये सामाजिक परिषदेला मंडप सोडणे भाग पडले.

---

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• रानडे यांचे प्रसिद्ध सूत्र: "सामाजिक सुधारणेशिवाय राजकीय स्वातंत्र्य अर्थहीन आहे."

• भारतीय सामाजिक परिषदेचे मुखपत्र: 'इंडियन सोशल रिफॉर्मर' (संपादक: के. नटराजन).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Only a (M. G. Ranade)

Detailed Analysis:

• Indian National Social Conference:

• Foundation: Founded in December 1887 at Madras by Justice Mahadev Govind Ranade and Dewan Bahadur R. Raghunath Rao.

• Context: While the Indian National Congress (founded in 1885) deliberately restricted its scope to political and constitutional issues, Ranade insisted that political emancipation was impossible without comprehensive social reform.

• Consequently, the Social Conference met annually at the same venue immediately following the Congress sessions as its social reform counterpart.

• Key Reforms & Pledge Movement:

• Advocated abolition of child marriage, eradication of dowry, inter-caste marriages, widow remarriage, and female education.

• Launched the famous Pledge Movement, requiring signatories to take an oath not to marry their daughters below the prescribed age.

• Conflict with Tilak: Orthodox and nationalist groups led by Tilak opposed holding the Social Conference inside the Congress pavilion, forcing Ranade to move the conference outside during the 1895 Poona Congress.

---

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Famous Dictum by Ranade: *"You cannot have a good social system when you find yourself low in the scale of political rights, nor can you be fit to exercise political rights and privileges unless your social system is based on reason and justice."*

• Journal: *The Indian Social Reformer*, edited by K. Natarajan.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) फक्त अ (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (१) फक्त अ (म.गो. रानडे)**

⚠️ पर्याय (2) अ आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) क आणि ड (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) अ आणि ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त अ' हे असून ते 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन