भारतीय सामाजिक परिषदेची स्थापना खालीलपैकी कोणी केली होती? अ) म.गो. रानडे ब) मो.क गांधी क) बेहरामजी मलबारी ड) बा.गं. टिळक पर्यायी उत्तरे:
EN
Who among the following established the Indian National Social Conference?
a) M. G. Ranade b) M. K. Gandhi
c) Behramji Malabari d) B. G. Tilak
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय (१) फक्त अ (म.गो. रानडे)
सविस्तर विश्लेषण:
•
भारतीय सामाजिक परिषद (Indian National Social Conference):
•
स्थापना: डिसेंबर १८८७ मध्ये मद्रास येथे न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे आणि रघुनाथ राव यांनी केली.
•
पार्श्वभूमी: १८८५ मध्ये स्थापन झालेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने राजकीय प्रश्नांवर भर देण्याचे ठरवले होते. काँग्रेसच्या व्यासपीठावर सामाजिक सुधारणांवरून मतभेद होऊ नयेत म्हणून, काँग्रेसच्या त्याच अधिवेशनाच्या मंडपात काँग्रेस संपल्यानंतर स्वतंत्र सामाजिक परिषद भरवण्याची परंपरा रानडे यांनी सुरू केली.
•
उद्दिष्टे: बालविवाह बंदी, हुंडा प्रथा निर्मूलन, आंतरजातीय विवाह, विधवा पुनर्विवाह आणि महिला शिक्षण यांसारख्या सामाजिक सुधारणांचा राष्ट्रीय स्तरावर पाठपुरावा करणे.
•
'प्रतिज्ञा चळवळ' (Pledge Movement): बालविवाह न करण्याची आणि आपल्या मुलांचे बालविवाह न करण्याची लेखी प्रतिज्ञा घेण्याची प्रसिद्ध चळवळ या परिषदेने चालवली होती.
•
लोकमान्य टिळकांनी काँग्रेसच्या मंडपात सामाजिक परिषद घेण्यास कडाडून विरोध केला, ज्यामुळे १८९५ च्या पुणे काँग्रेसमध्ये सामाजिक परिषदेला मंडप सोडणे भाग पडले.
---
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
रानडे यांचे प्रसिद्ध सूत्र: "सामाजिक सुधारणेशिवाय राजकीय स्वातंत्र्य अर्थहीन आहे."
•
भारतीय सामाजिक परिषदेचे मुखपत्र: 'इंडियन सोशल रिफॉर्मर' (संपादक: के. नटराजन).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Only a (M. G. Ranade)
Detailed Analysis:
•
Indian National Social Conference:
•
Foundation: Founded in December 1887 at Madras by Justice Mahadev Govind Ranade and Dewan Bahadur R. Raghunath Rao.
•
Context: While the Indian National Congress (founded in 1885) deliberately restricted its scope to political and constitutional issues, Ranade insisted that political emancipation was impossible without comprehensive social reform.
•
Consequently, the Social Conference met annually at the same venue immediately following the Congress sessions as its social reform counterpart.
•
Key Reforms & Pledge Movement:
•
Advocated abolition of child marriage, eradication of dowry, inter-caste marriages, widow remarriage, and female education.
•
Launched the famous Pledge Movement, requiring signatories to take an oath not to marry their daughters below the prescribed age.
•
Conflict with Tilak: Orthodox and nationalist groups led by Tilak opposed holding the Social Conference inside the Congress pavilion, forcing Ranade to move the conference outside during the 1895 Poona Congress.
---
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Famous Dictum by Ranade: *"You cannot have a good social system when you find yourself low in the scale of political rights, nor can you be fit to exercise political rights and privileges unless your social system is based on reason and justice."*
•
Journal: *The Indian Social Reformer*, edited by K. Natarajan.