🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

एप्रिल १९१६ मध्ये बेळगाव (बॉम्बे प्रांतिक परिषद) येथे खालीलपैकी कोणी 'इंडियन होम रुल लीग'ची (Indian Home Rule League) औपचारिक स्थापना केली होती? (१) भगतसिंग (२) सरदार वल्लभभाई पटेल (३) बाळ गंगाधर टिळक (४) ॲनी बेझंट

EN Who among the following formally established the 'Indian Home Rule League' at Belgaum (Bombay Provincial Conference) in April 1916? (1) Bhagat Singh (2) Sardar Vallabhbhai Patel (3) Bal Gangadhar Tilak (4) Annie Besant

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

भगतसिंग

Bhagat Singh

सरदार वल्लभभाई पटेल

Sardar Vallabhbhai Patel

बाळ गंगाधर टिळक

Bal Gangadhar Tilak

ॲनी बेझंट

Annie Besant

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (३) म्हणजेच बाळ गंगाधर टिळक आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• पर्याय (३) योग्य आहे: २८ एप्रिल १९१६ रोजी बेळगाव येथे भरलेल्या बॉम्बे प्रांतिक परिषदेत लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांनी 'इंडियन होम रुल लीग'ची स्थापना केली. या लीगचे उद्दिष्ट ब्रिटिश साम्राज्यांतर्गत सनदशीर मार्गाने भारतासाठी स्वराज्य (Self-Government) मिळवणे हे होते. टिळकांच्या लीगचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र (मुंबई वगळता), कर्नाटक, मध्य प्रांत आणि बेरार असे निश्चित करण्यात आले होते. जोसेफ बॅप्टिस्टा हे लीगचे अध्यक्ष आणि नरसिंह चिंतामण केळकर हे सचिव होते.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १ (भगतसिंग): त्यांनी १९२६ मध्ये लाहोर येथे 'नवजवान भारत सभा' आणि १९२८ मध्ये फिरोजशाह कोटला येथे 'HSRA' स्थापन केली.

• पर्याय २ (सरदार वल्लभभाई पटेल): त्यांनी १९१८ च्या खेडा सत्याग्रहात आणि १९२८ च्या बारडोली सत्याग्रहात ऐतिहासिक नेतृत्व केले.

• पर्याय ४ (ॲनी बेझंट): त्यांनी टिळकांनंतर पाच महिन्यांनी, म्हणजे सप्टेंबर १९१६ मध्ये मद्रास (अड्यार) येथे 'ऑल इंडिया होम रुल लीग'ची स्थापना केली.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

टिळक आणि बेझंट यांच्या लीगची तुलना:

• टिळकांची लीग (एप्रिल १९१६, बेळगाव): एकूण ६ शाखा; कार्यक्षेत्र: महाराष्ट्र (मुंबई वगळून), कर्नाटक, बेरार, मध्य प्रांत; वृत्तपत्रे: 'मराठा' व 'केसरी'.

• बेझंट यांची लीग (सप्टेंबर १९१६, मद्रास): सुमारे २०० शाखा; कार्यक्षेत्र: मुंबईसह उर्वरित भारत; वृत्तपत्रे: 'न्यू इंडिया' व 'कॉमनवील'.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (3) i.e. Bal Gangadhar Tilak.

Detailed Analysis:

• Option (3) is correct: On April 28, 1916, at the Bombay Provincial Conference held in Belgaum, Lokmanya Bal Gangadhar Tilak formally founded the Indian Home Rule League. Its statutory purpose was attaining self-government within the British Empire through constitutional methods. Tilak's League was assigned Maharashtra (excluding Bombay city), Karnataka, the Central Provinces, and Berar. Joseph Baptista was elected President and N.C. Kelkar became Secretary.

Distractor Analysis:

• Option 1 (Bhagat Singh): Founded the Naujawan Bharat Sabha in 1926 and reorganized HSRA in 1928.

• Option 2 (Sardar Vallabhbhai Patel): Led the Kheda Satyagraha (1918) and Bardoli Satyagraha (1928), earning the title 'Sardar'.

• Option 4 (Annie Besant): Founded the All India Home Rule League five months later, in September 1916, headquartered at Adyar (Madras).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Comparison for MPSC:

• Tilak's League (April 1916, Belgaum): 6 branches; operated in Maharashtra (excl. Bombay), Karnataka, Central Provinces, and Berar; Organs: *Mahratta* and *Kesari*.

• Besant's League (September 1916, Madras): ~200 loosely organized branches; covered the rest of India including Bombay; Organs: *New India* and *Commonweal*.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) भगतसिंग (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) सरदार वल्लभभाई पटेल (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) बाळ गंगाधर टिळक (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय (३) म्हणजेच बाळ गंगाधर टिळक** आहे.

✗ पर्याय (4) ॲनी बेझंट (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'बाळ गंगाधर टिळक' हे असून ते 'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन