व्ही. पी. मेनन यांनी तयार केलेल्या भारताच्या फाळणीच्या योजनेस खालीलपैकी कोणी संमती दिली होती? (a) लॉर्ड माऊंटबॅटन (b) काँग्रेसचे प्रतिनिधी नेहरु, पटेल (c) शिखांचे प्रतिनिधी बलदेवसिंग (d) लीग नेते जीना व लियाकत अली पर्यायी उत्तरे :
EN
Who among the following gave approval to the partition plan of India drafted by V. P. Menon?
(a) Lord Mountbatten
(b) Congress representatives Nehru and Patel
(c) Sikh representative Baldev Singh
(d) League leaders Jinnah and Liaquat Ali
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय (४) वरील सर्व बरोबर
सविस्तर विश्लेषण:
•
माउंटबॅटन योजना आणि व्ही. पी. मेनन: तत्कालीन व्हाइसरॉय लॉर्ड माउंटबॅटन यांच्या सल्लगार मंडळातील वरिष्ठ भारतीय सनदी अधिकारी व्ही. पी. मेनन (V. P. Menon - घटनात्मक सल्लागार) यांनी भारताच्या फाळणीची आणि सत्ता हस्तांतरणाची व्यावहारिक योजना तयार केली होती.
•
योजनेचे स्वरूप: या योजनेनुसार भारताला तात्काळ 1947 मध्येच 'डोमिनियन स्टेट्स' (वसाहतीचे स्वराज्य) देऊन सत्ता हस्तांतरित करणे आणि मुस्लिमबहुल भागांची फाळणी करून भारत व पाकिस्तान ही दोन स्वतंत्र राष्ट्रे निर्माण करणे प्रस्तावित होते.
•
सर्व पक्षांची संमती (3 जून 1947):
•
व्हाइसरॉय लॉर्ड माउंटबॅटन यांनी ही योजना ब्रिटनच्या सरकारकडून संमत करून घेतली.
•
काँग्रेसच्या वतीने पं. जवाहरलाल नेहरू आणि सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी अखंड भारताचे स्वप्न भंग पावले तरी गृहयुद्ध टाळण्यासाठी फाळणीला संमती दिली.
•
शीख समुदायाचे प्रतिनिधी सरदार बलदेव सिंग यांनी पंजाबच्या फाळणीसह या योजनेला मान्यता दिली.
•
मुस्लिम लीगचे नेते बॅरिस्टर मोहम्मद अली जिन्ना आणि लियाकत अली खान यांनी पाकिस्तान निर्मितीसाठी या योजनेला संमती दिली.
•
त्यामुळे या योजनेस वरील सर्व घटकांनी मान्यता दिली होती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
या योजनेला अधिकृतपणे '3 जून योजना' (3rd June Plan) किंवा 'माउंटबॅटन योजना' म्हटले जाते, ज्यावर आधारित 'भारतीय स्वातंत्र्य कायदा 1947' मंजूर करण्यात आला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) All the above are correct
Detailed Analysis:
•
V. P. Menon's Partition Formula: When Mountbatten's preliminary 'Plan Balkan' was fiercely rejected by Jawaharlal Nehru at Simla in May 1947, Constitutional Adviser Rao Bahadur V. P. Menon drafted the historic alternative plan.
•
Key Mechanism: Transfer of power on the basis of Dominion Status under the Government of India Act 1935 by August 1947, partitioning Bengal and Punjab to create two independent dominions: India and Pakistan.
•
Consensus of All Major Stakeholders (3 June 1947):
•
(a) Lord Mountbatten: Strongly endorsed and transmitted it to London for Cabinet sanction.
•
(b) Congress Leaders (Nehru and Patel): Reluctantly approved partition to prevent a catastrophic civil war.
•
(c) Sikh Representative (Baldev Singh): Consented to protect non-Muslim enclaves in East Punjab.
•
(d) League Leaders (Jinnah and Liaquat Ali): Accepted the truncated, "moth-eaten" Pakistan.
•
Thus, all major parties and leaders approved the plan.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
This blueprint formed the foundation of the '3 June Plan' (Mountbatten Plan), which was codified by the British Parliament as the Indian Independence Act, 1947.