'काँग्रेसचे उद्दिष्ट स्वराज्य म्हणजे संपूर्ण स्वातंत्र्य मिळवणे हे असून स्वतंत्र हिंदुस्थान ब्रिटिश साम्राज्याशी कसलेही संबंध ठेवणार नाही', अशा आशयाचा ठराव 1921 साली अहमदाबाद येथील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनात पुढीलपैकी कोणी मांडला होता ?
EN
Who among the following moved a resolution to the effect that 'The goal of Congress is Swaraj, meaning complete independence, and an independent India shall have no connection of any kind with the British Empire', at the Ahmedabad session of the Indian National Congress in 1921?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ [हसरत मोहानी]
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
१९२१ चे अहमदाबाद काँग्रेस अधिवेशन:
•
डिसेंबर १९२१ मध्ये अहमदाबाद येथे काँग्रेसचे वार्षिक अधिवेशन भरले. चित्तरंजन दास तुरुंगात असल्याने हकीम अजमल खान यांनी कार्यकारी अध्यक्षपद भूषवले.
•
हसरत मोहानींचा संपूर्ण स्वातंत्र्याचा ठराव:
•
या अधिवेशनात प्रख्यात उर्दू कवी व स्वातंत्र्यसैनिक मौलाना हसरत मोहानी (Hasrat Mohani) यांनी काँग्रेसच्या इतिहासात सर्वप्रथम 'संपूर्ण स्वातंत्र्या'चा (Complete Independence / पूर्ण स्वराज्य) ठराव मांडला:
*"काँग्रेसचे उद्दिष्ट स्वराज्य म्हणजे संपूर्ण स्वातंत्र्य मिळवणे हे असून स्वतंत्र हिंदुस्थान ब्रिटिश साम्राज्याशी कसलेही संबंध ठेवणार नाही."*
•
तत्कालीन परिस्थितीत महात्मा गांधींनी हा ठराव अकाली मानून त्याला विरोध केला, त्यामुळे तो फेटाळला गेला.
•
पुढे आठ वर्षांनंतर, डिसेंबर १९२९ च्या लाहोर अधिवेशनात पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली काँग्रेसने अधिकृतपणे 'पूर्ण स्वराज्या'चा ठराव मंजूर केला.
•
हसरत मोहानी: त्यांनीच अमर क्रांतिकारी घोषणा "इन्कलाब झिंदाबाद" (Long Live the Revolution) सर्वप्रथम तयार केली होती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
१९२१ अहमदाबाद अधिवेशनात संपूर्ण स्वातंत्र्याचा ठराव मांडणारे: मौलाना हसरत मोहानी.
•
'इन्कलाब झिंदाबाद'चे रचनाकार: मौलाना हसरत मोहानी.
•
काँग्रेसने पूर्ण स्वराज्य अधिकृत स्वीकारले: १९२९, लाहोर अधिवेशन (पं. नेहरू).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 [Hasrat Mohani]
Detailed Explanation:
•
1921 Ahmedabad Congress Session:
•
Convened in December 1921 with Hakim Ajmal Khan acting as working president in the absence of the imprisoned C. R. Das.
•
Hasrat Mohani's Resolution for Complete Independence:
•
Firebrand Urdu poet and patriot Maulana Hasrat Mohani moved a historic resolution demanding that the Congress redefine 'Swaraj' as Complete Independence (Purna Swaraj), terminating all connections with the British Empire.
•
Although Mahatma Gandhi opposed the resolution at that stage as premature, leading to its defeat, Mohani’s vision predated the historic 1929 Lahore declaration by eight years.
•
Creator of Inquilab Zindabad: Maulana Hasrat Mohani was the revolutionary scholar who originally coined the immortal slogan "Inquilab Zindabad" in 1921.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Moved Complete Independence Resolution in 1921: Maulana Hasrat Mohani.
•
Coined Slogan: *Inquilab Zindabad*.
•
Official Adoption of Purna Swaraj: Lahore Session, 1929.