🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था ASO Mains 2021 MEDIUM

भारताच्या संविधान सभेत फाळणीपूर्वी खालीलपैकी कोण समाविष्ट होते ?

EN Who among the following was included in the Indian Constituent Assembly before partition?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

प्रांतिक विधानसभा मधून 292 सदस्य, मुख्य आयुक्त असलेल्या प्रांतांमधून 4 आणि रियासतींकडून 93

292 members from Provincial Legislative Assemblies, 4 from Chief Commissioners' Provinces and 93 from Princely States

प्रांतिक विधानसभा मधून 294 सदस्य, मुख्य आयुक्त असलेल्या प्रांतांमधून 4 आणि रियासतींकडून 91

294 members from Provincial Legislative Assemblies, 4 from Chief Commissioners' Provinces and 91 from Princely States

ब्रिटीश प्रांतांचे 291 सदस्य, मुख्य आयुक्तांकडून 3 आणि रियासतींकडून 95

291 members from British Provinces, 3 from Chief Commissioners' and 95 from Princely States

ब्रिटीश प्रांतांचे 292 सदस्य, मुख्य आयुक्तांकडून 5 आणि रियासतींकडून 92

292 members from British Provinces, 5 from Chief Commissioners' and 92 from Princely States

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (प्रांतिक विधानसभा मधून 292 सदस्य, मुख्य आयुक्त असलेल्या प्रांतांमधून 4 आणि रियासतींकडून 93)

स्पष्टीकरण:

• मे १९४६ मध्ये जाहीर झालेल्या कॅबिनेट मिशन योजनेनुसार (Cabinet Mission Plan) संविधान सभेची एकूण सदस्यसंख्या ३८९ निश्चित करण्यात आली होती:

१. २९२ सदस्य: ११ ब्रिटिश प्रांतांच्या (गव्हर्नरांच्या प्रांतांच्या) विधानसभांमधून निवडलेले.

२. ४ सदस्य: ४ मुख्य आयुक्त प्रांतांमधून (दिल्ली, अजमेर-मारवाड, कुर्ग, आणि ब्रिटिश बलुचिस्तान) प्रत्येकी एक याप्रमाणे.

*(अशा प्रकारे ब्रिटिश भारताचे एकूण २९२ + ४ = २९६ सदस्य होते).*

३. ९३ सदस्य: देशी संस्थानांकडून (रियासतींकडून) नामनिर्देशित केलेले प्रतिनिधी.

• एकूण रचना: २९२ + ४ + ९३ = ३८९ सदस्य.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

संविधान सभा फाळणीपूर्वी (३८९): २९२ (ब्रिटिश प्रांत) + ४ (मुख्य आयुक्त प्रांत: दिल्ली, अजमेर-मारवाड, कुर्ग, बलुचिस्तान) + ९३ (देशी संस्थाने).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (292 members from Provincial Legislative Assemblies, 4 from Chief Commissioners' Provinces, and 93 from Princely States)

Explanation:

• Under the Cabinet Mission Plan of 1946, the total strength of the undivided Constituent Assembly was fixed at 389:

1. 292 members: Elected by the Provincial Legislative Assemblies of the 11 Governors' Provinces.

2. 4 members: One each from the 4 Chief Commissioners' Provinces (Delhi, Ajmer-Merwara, Coorg, and British Baluchistan).

*(Subtotal for British India = 292 + 4 = 296).*

3. 93 members: Nominated representatives of the Princely States.

• Grand total: 292 + 4 + 93 = 389 members.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Pre-partition Assembly breakdown: 292 (Governor Provinces) + 4 (Chief Commissioner Provinces) + 93 (Princely States) = 389.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) प्रांतिक विधानसभा मधून 292 सदस्य, मुख्य आयुक्त असलेल्या प्रांतांमधून 4 आणि रियासतींकडून 93 (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय १ (प्रांतिक विधानसभा मधून 292 सदस्य, मुख्य आयुक्त असलेल्या प्रांतांमधून 4 आणि रियासतींकडून 93)

⚠️ पर्याय (2) प्रांतिक विधानसभा मधून 294 सदस्य, मुख्य आयुक्त असलेल्या प्रांतांमधून 4 आणि रियासतींकडून 91 (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) ब्रिटीश प्रांतांचे 291 सदस्य, मुख्य आयुक्तांकडून 3 आणि रियासतींकडून 95 (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) ब्रिटीश प्रांतांचे 292 सदस्य, मुख्य आयुक्तांकडून 5 आणि रियासतींकडून 92 (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book भारतीय संविधानाची निर्मिती प्रक्रिया

कॅबिनेट मिशन योजना (Cabinet Mission Plan १९४६) अंतर्गत भारतासाठी घटना समितीची (Constituent Assembly) स्थापना करण्यात आली. घटना समितीने २ वर्षे, ११ महिने आणि १८ दिवस अथक परिश्रम करून जगातील सर्वश्रेष्ठ लिखित संविधान तयार केले.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	घटना समितीची पहिली बैठक ९ डिसेंबर १९४६ रोजी नवी दिल्ली येथे झाली. तात्पुरते अध्यक्ष म्हणून डॉ. सच्चिदानंद सिन्हा यांची निवड झाली.
2	११ डिसेंबर १९४६ रोजी डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची घटना समितीचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष म्हणून तर एच. सी. मुखर्जी यांची उपाध्यक्ष म्हणून निवड झाली.
3	१३ डिसेंबर १९४६ रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी ऐतिहासिक 'उद्देश पत्रिका' (Objective Resolution) मांडली, जी २२ जानेवारी १९४७ रोजी एकमताने मंजूर झाली.
4	सर बी. एन. राव (Sir B. N. Rau) हे घटना समितीचे घटनात्मक/कायदेशीर सल्लागार होते.
5	२९ ऑगस्ट १९४७ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली ७ सदस्यीय 'मसुदा समिती' (Drafting Committee) स्थापन करण्यात आली.
6	संविधानावर स्वाक्षरी करण्यासाठी २४ जानेवारी १९५० रोजी घटना समितीचे शेवटचे अधिवेशन भरले. यात २८४ सदस्यांनी स्वाक्षरी केली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'प्रांतिक विधानसभा मधून 292 सदस्य, मुख्य आयुक्त असलेल्या प्रांतांमधून 4 आणि रियासतींकडून 93' हे असून ते 'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

भारताच्या संविधान सभेत फाळणीपूर्वी खालीलपैकी कोण समाविष्ट होते ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन