इंग्रजीतून शिक्षण ही एक राजकीय गरज होती असे मत पुढीलपैकी कोणाचे होते ?
EN
Who among the following was of the opinion that English education was a political necessity?
“इंग्रजीतून शिक्षण ही एक राजकीय गरज होती” (English education was a political necessity) असे स्पष्ट आणि मुत्सद्दीपूरक मत मुंबई इलाख्याचे प्रसिद्ध गव्हर्नर माउन्टस्टुअर्ट एल्फिन्स्टन (Mountstuart Elphinstone) यांनी मांडले होते:
१.
एल्फिन्स्टनचा कार्यकाळ: माउन्टस्टुअर्ट एल्फिन्स्टन हे १८१९ ते १८२७ दरम्यान मुंबई इलाख्याचे गव्हर्नर होते. पेशवाईच्या अस्तानंतर महाराष्ट्रात शांतता प्रस्थापित करणे आणि इंग्रजी राजवटीचा पाया मजबूत करणे हे त्यांचे उद्दिष्ट होते.
२.
शिक्षणाविषयीचा खलिता (Minute of 1824): मार्च १८२४ मधील आपल्या प्रसिद्ध शैक्षणिक टिप्पणीत एल्फिन्स्टनने नमूद केले होते की:
•
राज्यकारभारात भारतीयांना कनिष्ठ प्रशासकीय जागांवर सामावून घेण्यासाठी इंग्रजी शिक्षण आवश्यक आहे.
•
पाश्चात्त्य ज्ञान आणि इंग्रजी भाषेच्या माध्यमातून सुशिक्षित झालेला स्थानिक वर्ग ब्रिटीश राजवटीचा सर्वात मोठा राजकीय समर्थक बनेल.
३.
त्यांच्या स्मरणार्थ मुंबईत 'बॉम्बे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटी' आणि पुढे 'एल्फिन्स्टन इन्स्टिट्यूट' (१८३४) ची स्थापना करण्यात आली.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
"इंग्रजीतून शिक्षण ही एक राजकीय गरज होती" - माउन्टस्टुअर्ट एल्फिन्स्टन (१८२४ चा खलिता).
•
एल्फिन्स्टन यांनी मुंबईत १८२२ मध्ये 'बॉम्बे नेटिव्ह स्कूल बुक अँड स्कूल सोसायटी' स्थापन केली.
•
१८३४ मध्ये मुंबईत एल्फिन्स्टन कॉलेजची पायाभरणी झाली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The strategic perspective that "English education was a political necessity" for consolidating the British Raj was articulated by the Governor of Bombay, Mountstuart Elphinstone:
1.
Governorship of Bombay (1819–1827): Following the defeat of the Peshwa in 1818, Elphinstone recognized that maintaining British dominion over the proud Maratha territories required winning over the intellectual elite.
2.
Educational Minute of March 1824: In this seminal state paper, Elphinstone explicitly argued that educating Indians in the English language and European sciences was a vital political necessity to staff the subordinate administrative machinery and cultivate an influential class loyal to British rule.
3.
In tribute to his educational patronage, citizens of Bombay founded the historic Elphinstone College and Institute in 1834.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Mountstuart Elphinstone stated that English education was a political necessity in his 1824 Minute.
•
Founded the Bombay Native Education Society (1822).
•
Elphinstone College in Mumbai was established in his honour in 1834.