🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

३१ मार्च १८६७ रोजी मुंबई येथे स्थापन झालेल्या 'प्रार्थना समाजा'चे (Prarthana Samaj) संस्थापक अध्यक्ष खालीलपैकी कोण होते?

EN Who among the following was the founder-president of 'Prarthana Samaj', established in Bombay on 31 March 1867?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

महर्षी देबेंद्रनाथ टागोर

Maharshi Debendranath Tagore

सर नारायण गणेश चंदावरकर

Sir Narayan Ganesh Chandavarkar

उमेशचंद्र दत्त

Umesh Chandra Datta

डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर

Dr. Atmaram Pandurang Tarkhadkar

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (४) - डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर.

विश्लेषण:

• ३१ मार्च १८६७ रोजी मुंबईत गिरगाव येथे डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर यांच्या निवासस्थानी प्रार्थना समाजाची स्थापना झाली आणि ते या समाजाचे पहिले अध्यक्ष झाले.

• प्रार्थना समाजाची पार्श्वभूमी: १८४९ मध्ये स्थापन झालेली 'परमहंस सभा' १८६० मध्ये विसर्जित झाल्यानंतर तिच्याच माजी सदस्यांनी ब्राह्मो नेते केशवचंद्र सेन यांच्या प्रेरणेने प्रार्थना समाजाची स्थापना केली.

• प्रार्थना समाजाचे इतर प्रमुख नेते: न्या. महादेव गोविंद रानडे, डॉ. रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर, वामन आबाजी मोडक, भास्कर पांडुरंग तर्खडकर आणि नंतर नारायण चंदावरकर.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• देबेंद्रनाथ टागोर: तत्त्वबोधिनी सभा (१८३९) व आदि ब्राह्मो समाजाचे नेते.

• एन. जी. चंदावरकर: प्रार्थना समाजाचे नंतरचे अध्यक्ष (रानडेंच्या निधनानंतर) व भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे लाहोर अधिवेशनाचे (१९००) अध्यक्ष.

• उमेशचंद्र दत्त: साधारण ब्राह्मो समाजाचे नेते (बंगाल).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

प्रार्थना समाजाची चतु:सूत्री:

१. मूर्तिपूजेस विरोध आणि एकेश्वरवादाची उपासना.

२. पुरोहितशाहीचे उच्चाटन.

३. स्त्री शिक्षण आणि विधवा पुनर्विवाहाला प्रोत्साहन.

४. जातीभेद निर्मूलन आणि अस्पृश्यतानिवारण.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) - Dr. Atmaram Pandurang Tarkhadkar.

Analysis:

• Prarthana Samaj was established on 31 March 1867 at the residence of Dr. Atmaram Pandurang Tarkhadkar in Girgaon, Bombay, with Dr. Atmaram becoming its founding president.

• Historical Context: Following the disintegration of the secret Paramahansa Sabha (founded in 1849 by Dadoba Pandurang), its progressive reformist members gathered under the inspiration of Keshub Chunder Sen to form Prarthana Samaj.

• Key leaders: Justice M.G. Ranade, Dr. R.G. Bhandarkar, Vaman Abaji Modak, and Sir N.G. Chandavarkar.

Distractor Analysis:

• Debendranath Tagore: Headed Tattvabodhini Sabha (1839) and Adi Brahmo Samaj.

• Sir N.G. Chandavarkar: Succeeded Ranade as leader of Prarthana Samaj; President of INC in 1900.

• Umesh Chandra Datta: Prominent leader of Sadharan Brahmo Samaj in Bengal.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Prarthana Samaj emphasized practical social reforms: inter-dining, inter-caste marriage, widow remarriage, upliftment of women and depressed classes through Subodh Patrika journal.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) महर्षी देबेंद्रनाथ टागोर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) सर नारायण गणेश चंदावरकर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) उमेशचंद्र दत्त (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (४) - डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर' हे असून ते 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

३१ मार्च १८६७ रोजी मुंबई येथे स्थापन झालेल्या 'प्रार्थना समाजा'चे (Prarthana Samaj) संस्थापक अध्यक्ष खालीलपैकी कोण होते?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन