३१ मार्च १८६७ रोजी मुंबई येथे स्थापन झालेल्या 'प्रार्थना समाजा'चे (Prarthana Samaj) संस्थापक अध्यक्ष खालीलपैकी कोण होते?
EN
Who among the following was the founder-president of 'Prarthana Samaj', established in Bombay on 31 March 1867?
योग्य उत्तर: पर्याय (४) - डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर.
विश्लेषण:
•
३१ मार्च १८६७ रोजी मुंबईत गिरगाव येथे डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर यांच्या निवासस्थानी प्रार्थना समाजाची स्थापना झाली आणि ते या समाजाचे पहिले अध्यक्ष झाले.
•
प्रार्थना समाजाची पार्श्वभूमी: १८४९ मध्ये स्थापन झालेली 'परमहंस सभा' १८६० मध्ये विसर्जित झाल्यानंतर तिच्याच माजी सदस्यांनी ब्राह्मो नेते केशवचंद्र सेन यांच्या प्रेरणेने प्रार्थना समाजाची स्थापना केली.
•
प्रार्थना समाजाचे इतर प्रमुख नेते: न्या. महादेव गोविंद रानडे, डॉ. रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर, वामन आबाजी मोडक, भास्कर पांडुरंग तर्खडकर आणि नंतर नारायण चंदावरकर.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
देबेंद्रनाथ टागोर: तत्त्वबोधिनी सभा (१८३९) व आदि ब्राह्मो समाजाचे नेते.
•
एन. जी. चंदावरकर: प्रार्थना समाजाचे नंतरचे अध्यक्ष (रानडेंच्या निधनानंतर) व भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे लाहोर अधिवेशनाचे (१९००) अध्यक्ष.
•
उमेशचंद्र दत्त: साधारण ब्राह्मो समाजाचे नेते (बंगाल).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
प्रार्थना समाजाची चतु:सूत्री:
१.
मूर्तिपूजेस विरोध आणि एकेश्वरवादाची उपासना.
२.
पुरोहितशाहीचे उच्चाटन.
३.
स्त्री शिक्षण आणि विधवा पुनर्विवाहाला प्रोत्साहन.
४.
जातीभेद निर्मूलन आणि अस्पृश्यतानिवारण.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) - Dr. Atmaram Pandurang Tarkhadkar.
Analysis:
•
Prarthana Samaj was established on 31 March 1867 at the residence of Dr. Atmaram Pandurang Tarkhadkar in Girgaon, Bombay, with Dr. Atmaram becoming its founding president.
•
Historical Context: Following the disintegration of the secret Paramahansa Sabha (founded in 1849 by Dadoba Pandurang), its progressive reformist members gathered under the inspiration of Keshub Chunder Sen to form Prarthana Samaj.
•
Key leaders: Justice M.G. Ranade, Dr. R.G. Bhandarkar, Vaman Abaji Modak, and Sir N.G. Chandavarkar.
Distractor Analysis:
•
Debendranath Tagore: Headed Tattvabodhini Sabha (1839) and Adi Brahmo Samaj.
•
Sir N.G. Chandavarkar: Succeeded Ranade as leader of Prarthana Samaj; President of INC in 1900.
•
Umesh Chandra Datta: Prominent leader of Sadharan Brahmo Samaj in Bengal.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Prarthana Samaj emphasized practical social reforms: inter-dining, inter-caste marriage, widow remarriage, upliftment of women and depressed classes through Subodh Patrika journal.