१८५७ च्या उठावादरम्यान महाराष्ट्रात सातारा येथील पदच्युत छत्रपतींची गादी पुन्हा मिळवण्यासाठी व्यापक सशस्त्र बंडाचा कट रचणारे मुख्य सूत्रधार खालीलपैकी कोण होते?
EN
Who among the following was the mastermind behind the formidable conspiracy to orchestrate an armed rebellion in Satara in 1857 to restore the deposed Chhatrapati throne?
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - रंगो बापूजी गुप्ते.
विश्लेषण:
•
रंगो बापूजी गुप्ते हे सातारा संस्थानचे छत्रपती प्रतापसिंह महाराज यांचे निष्ठावंत कारभारी व वकील होते.
•
१८३९ मध्ये इंग्रजांनी प्रतापसिंहांची गादी हिरावून त्यांना पदच्युत केले, तेव्हा छत्रपतींची बाजू मांडण्यासाठी रंगो बापूजी तब्बल १४ वर्षे (१८४०-१८५३) लंडनमध्ये राहिले.
•
तेथील पार्लमेंट आणि कोर्ट ऑफ डायरेक्टर्सने न्याय देण्यास नकार दिल्याने ते १८५४ मध्ये अत्यंत संतप्त होऊन भारतात परतले.
•
त्यांनी १८५७ च्या उठावात साताऱ्याची गादी परत मिळवण्यासाठी रामोशी, कोळी आणि मांग समाजातील तरुणांना एकत्र करून महाबळेश्वर, वाई आणि साताऱ्यात सरकारी खजिना लुटण्याचा व ब्रिटिशांवर हल्ल्याचा कट रचला.
•
फितुरीमुळे हा कट उघडकीस आला. त्यांच्या अनेक सहकाऱ्यांना तोफेच्या तोंडी देण्यात आले, तर रंगो बापूजी भूमिगत झाले (त्यांचा अखेरपर्यंत पत्ता लागला नाही).
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
धारराव पोवार: रंगो बापूजींचे सहकारी होते, पण मुख्य सूत्रधार नव्हते.
•
ए. ओ. ह्यूम: निवृत्त ब्रिटिश आयसीएस अधिकारी, ज्यांनी १८८५ मध्ये काँग्रेस स्थापनेत पुढाकार घेतला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
८ सप्टेंबर १८५७ रोजी सातारा कटातील १७ प्रमुख क्रांतीकारकांना साताऱ्यात जाहीर फाशी आणि तोफेच्या तोंडी देण्यात आले. रंगो बापूजींचे पुत्र सीताराम गुप्ते यांनाही फाशी देण्यात आली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - Rango Bapuji Gupte.
Analysis:
•
Rango Bapuji Gupte was the fiercely loyal envoy of Chhatrapati Pratapsingh Maharaj of Satara.
•
Following the unjust deposition of Pratapsingh in 1839, Rango Bapuji spent 14 years in London (1840–1853) petitioning the Court of Directors and Parliament.
•
Realizing the futility of constitutional appeals after Dalhousie's annexation of Satara in 1848, he returned to India determined to overthrow British rule by force.
•
In 1857, he organized a widespread insurrection spanning Satara, Mahabaleshwar, and Wai by enlisting Ramoshis, Mangs, and Kolis.
•
The conspiracy was betrayed by an informer. While his associates were captured and blown from guns, Rango Bapuji evaded arrest and remained untraceable.
Distractor Analysis:
•
Option (1): Correct; Rango Bapuji was the architect of the Satara conspiracy.
•
Option (2): Dharrao Powar was an associate operative.
•
Option (4): A.O. Hume was an ICS officer who later assisted in forming the INC in 1885.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
On 8 September 1857, seventeen leaders of the Satara rebellion were publicly executed or blown from cannons, including Rango Bapuji's son, Sitaram Gupte.