🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मुंबईच्या सामाजिक, शैक्षणिक व नागरी जीवनाची पायाभरणी करणारे दानशूर नेते आणि ज्यांना 'मुंबईचे शिल्पकार' व 'मुंबईचे अनभिषिक्त राजा / भीष्माचार्य' म्हणून गौरविले जाते, ते समाजसुधारक कोण होते?

EN Who among the following was the philanthropist and social visionary who laid the foundations of civic, educational, and transport life in Mumbai, earning the honorific epithets 'Architect of Modern Mumbai' and 'Uncrowned King of Bombay'?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

जगन्नाथ (नाना) शंकरशेट

Jagannath (Nana) Shankarseth

भाऊ महाजन (गोविंद विठ्ठल कुंटे)

Bhau Mahajan (Govind Vitthal Kunte)

प्रेमचंद रायचंद

Premchand Raichand

जमशेटजी जिजीभाई

Jamshedji Jeejeebhoy

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर जगन्नाथ (नाना) शंकरशेट आहे.

सविस्तर माहिती:

• जगन्नाथ शंकरशेट (नाना शंकरशेट - 1803 ते 1865): मुंबईच्या सर्वांगीण विकासात मोलाचे योगदान देणारे आद्य समाजसुधारक आणि थोर दानशूर.

• टोपणनावे व गौरव:

• आचार्य अत्रे यांनी त्यांना 'मुंबईचे अनभिषिक्त सम्राट' (Uncrowned King of Bombay) म्हटले.

• त्यांना 'आधुनिक मुंबईचे शिल्पकार' आणि 'मुंबईचे भीष्माचार्य' मानले जाते.

• महत्त्वाची कार्ये व संस्था:

1. 1822 मध्ये माउंटस्टुअर्ट एल्फिन्स्टन यांच्या समवेत 'बॉम्बे नेटिव्ह स्कूल बुक सोसायटी' (पुढे 'बॉम्बे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटी') स्थापन केली.

2. 1852 मध्ये दादाभाई नवरोजींच्या सहकार्याने महाराष्ट्रातील पहिली राजकीय संघटना 'बॉम्बे असोसिएशन' स्थापन केली.

3. ग्रेट इंडियन पेनिन्सुलर (GIP) रेल्वेचे ते पहिले भारतीय संचालक होते (1853 च्या पहिल्या रेल्वे प्रवासाचे ते मानकरी होते).

4. मुंबई कायदेमंडळाचे (Bombay Legislative Council) ते पहिले भारतीय सदस्य (नामित सदस्य) बनले.

5. मुंबई विद्यापीठ, जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट्स आणि हिंदू स्मशानभूमीच्या संरक्षणासाठी त्यांनी पुढाकार घेतला.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

'मुंबईचे अनभिषिक्त सम्राट' ➔ नाना शंकरशेट (नाव दिले: आचार्य अत्रे). 'भारताचे अनभिषिक्त सम्राट' ➔ फिरोजशहा मेहता.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Jagannath (Nana) Shankarseth.

Detailed Information:

• Jagannath Shankarseth (1803–1865): The visionary philanthropist celebrated as the 'Architect of Modern Bombay' and 'Bhishmacharya of Mumbai'.

• Acclaimed by Acharya Atre as the 'Uncrowned King of Bombay' (*Mumbai che Anabhishikta Samrat*).

• Major Achievements:

1. Co-founded the Bombay Native School Book Society in 1822 alongside Mountstuart Elphinstone.

2. Established the Bombay Association (1852), Maharashtra's first political organisation, with Dadabhai Naoroji.

3. Served as the first Indian director of the Great Indian Peninsula (GIP) Railway (ran India's first passenger train on 16 April 1853).

4. Appointed the first Indian member of the Bombay Legislative Council.

5. Co-founded the University of Mumbai and Sir J.J. School of Art, while defending Indian rights regarding public cemeteries and civic spaces.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

'Uncrowned King of Bombay' = Nana Shankarseth (coined by Acharya Atre). 'Uncrowned King of Indian Politics' = Pherozeshah Mehta.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) जगन्नाथ (नाना) शंकरशेट (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **जगन्नाथ (नाना) शंकरशेट** आहे.

⚠️ पर्याय (2) भाऊ महाजन (गोविंद विठ्ठल कुंटे) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) प्रेमचंद रायचंद (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) जमशेटजी जिजीभाई (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2	भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3	फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4	अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5	३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'जगन्नाथ (नाना) शंकरशेट' हे असून ते 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन