🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2013 GS Paper-I 2013 MEDIUM

राज्य लोकसेवा आयोगाच्या अध्यक्षांना कोण हटवू शकतो?

EN Who can remove the Chairman of the State Public Service Commission ?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

सर्वोच्च न्यायालयाच्या शिफारशीनुसार राष्ट्रपती

The President on the recommendation of the Supreme Court

उच्च न्यायालयाच्या शिफारशीवरून राज्यपाल

The Governor on the recommendation of the High Court

उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश

The Chief Justice of High Court

संबंधित राज्याचे राज्यपाल स्वत:

The governor of the concerned state on his own

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (1) सर्वोच्च न्यायालयाच्या शिफारशीनुसार राष्ट्रपती

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• घटनात्मक तरतूद - कलम 317 (अनुच्छेद 317):

• भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 317(1) नुसार, राज्य लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC) अध्यक्षांना किंवा कोणत्याही सदस्याला केवळ भारताच्या राष्ट्रपतींच्या आदेशाद्वारेच पदावरून हटवले जाऊ शकते.

• गैरवर्तणुकीच्या (Misbehaviour) कारणास्तव हटवण्यापूर्वी राष्ट्रपतींनी हे प्रकरण चौकशीसाठी सर्वोच्च न्यायालयाकडे (Supreme Court) पाठवणे बंधनकारक असते. सर्वोच्च न्यायालयाने चौकशीअंती काढलेला निष्कर्ष आणि शिफारस राष्ट्रपतींवर बंधनकारक (Binding) असते.

• महत्त्वाचा फरक (राज्यपाल वि. राष्ट्रपती):

• कलम 316 नुसार, राज्य लोकसेवा आयोगाच्या अध्यक्षांची आणि सदस्यांची नेमणूक संबंधित राज्याचे राज्यपाल करतात.

• परंतु त्यांना पदावरून हटवण्याचा (Removal) अधिकार राज्यपालांना नसून केवळ राष्ट्रपतींनाच आहे.

• चौकशी प्रलंबित असताना राज्यपालांना अध्यक्षांना किंवा सदस्याला केवळ निलंबित (Suspend) करण्याचा अधिकार असतो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

लोकसेवा आयोग घटनात्मक तरतुदी (भाग XIV, कलमे 315 ते 323):

• कलम 315: संघ आणि राज्यांसाठी लोकसेवा आयोगांची स्थापना.

• कलम 316: सदस्यांची नियुक्ती व पदावधी (SPSC चे वय: 6 वर्षे किंवा 62 वर्षे, जे आधी पूर्ण होईल; UPSC चे वय: 6 वर्षे किंवा 65 वर्षे).

• कलम 317: अध्यक्षांचे/सदस्यांचे निलंबन व पदच्युती (केवळ राष्ट्रपतींद्वारे).

• कलम 320: आयोगांची कार्ये.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) The President on the recommendation of the Supreme Court

Detailed Explanation:

• Constitutional Mandate - Article 317:

• Under Article 317(1) of the Constitution of India, the Chairman or any member of a State Public Service Commission (SPSC) can only be removed from office by an order of the President of India on the ground of misbehaviour.

• For removal on grounds of misbehaviour, the matter must be referred by the President to the Supreme Court of India for an inquiry. The advice tendered by the Supreme Court after inquiry is binding on the President.

• Crucial Constitutional Nuance (Governor vs. President):

• Appointment (Article 316): The Chairman and members of an SPSC are appointed by the Governor of the respective State.

• Removal (Article 317): The Governor has no power to remove an SPSC Chairman or member. Removal is an exclusive prerogative of the President.

• During the pendency of the inquiry before the Supreme Court, the Governor can only suspend the Chairman or member from office.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Key Provisions of Public Service Commissions (Part XIV, Articles 315-323):

• Tenure of Members (Art. 316):

• SPSC: 6 years or up to 62 years of age (whichever is earlier).

• UPSC: 6 years or up to 65 years of age (whichever is earlier).

• Resignation: Addressed in writing to the Governor (in case of SPSC).

• Expenses (Art. 322): Charged on the Consolidated Fund of the State (not subject to legislative vote).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) सर्वोच्च न्यायालयाच्या शिफारशीनुसार राष्ट्रपती (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (1) सर्वोच्च न्यायालयाच्या शिफारशीनुसार राष्ट्रपती

⚠️ पर्याय (2) उच्च न्यायालयाच्या शिफारशीवरून राज्यपाल (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) संबंधित राज्याचे राज्यपाल स्वत: (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS-१)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'सर्वोच्च न्यायालयाच्या शिफारशीनुसार राष्ट्रपती' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

राज्य लोकसेवा आयोगाच्या अध्यक्षांना कोण हटवू शकतो?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन