आधुनिक डिजिटल संगणकाची पायाभूत संकल्पना ठरलेल्या 'डिफरन्स इंजिन' (Difference Engine) आणि 'ॲनालिटिकल इंजिन' (Analytical Engine) या पहिल्या यांत्रिक संगणकांचे प्रारूप खालीलपैकी कोणी तयार केले?
EN
Who designed the 'Difference Engine' and the 'Analytical Engine', the historic mechanical calculating engines that became the foundational prototype for modern general-purpose digital computers?
योग्य उत्तर पर्याय (४) चार्ल्स बॅबेज (Charles Babbage) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
चार्ल्स बॅबेज (Charles Babbage, 1791–1871):
•
ब्रिटीश गणितज्ञ आणि मेकॅनिकल इंजिनिअर चार्ल्स बॅबेज यांना 'संगणकाचे जनक' (Father of Computer) मानले जाते.
•
त्यांनी १८२२ मध्ये बहुपदीय समीकरणांची अचूक सारणी तयार करण्यासाठी 'डिफरन्स इंजिन' (Difference Engine) ची रचना केली.
•
त्यानंतर १८३७ मध्ये त्यांनी पहिल्या सार्वत्रिक यांत्रिक संगणकाची रचना मांडली, ज्यास 'ॲनालिटिकल इंजिन' (Analytical Engine) म्हटले जाते.
•
ॲनालिटिकल इंजिनमध्ये आधुनिक संगणकाचे चारही मूलभूत घटक समाविष्ट होते: इनपुट (पंच कार्ड्स), 'मिल' (Mill - आधुनिक ALU), 'स्टोअर' (Store - आधुनिक मेमरी) आणि आउटपुट (प्रिंटर/प्लॉटर).
•
एडा लव्हलेस (Ada Lovelace): बॅबेज यांच्या ॲनालिटिकल इंजिनसाठी जगातील पहिली अल्गोरिदम/प्रोग्राम लिहिल्यामुळे त्यांना 'जगातील पहिली महिला प्रोग्रामर' मानले जाते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १: आर्किमिडीज हे प्राचीन ग्रीक गणितज्ञ व भौतिकशास्त्रज्ञ होते (तरंगण्याचा नियम).
•
पर्याय २: ब्लेज पास्कल यांनी १६४२ मध्ये 'पास्कलाइन' (Pascaline) हे पहिले यांत्रिक बेरीज यंत्र तयार केले.
•
पर्याय ३: ॲलन ट्युरिंग यांना 'आधुनिक संगणकशास्त्र आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे जनक' (Father of Modern Computer Science & AI) मानले जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महत्त्वाचे संगणकीय जनक:
•
संगणकाचे जनक (Father of Computer): चार्ल्स बॅबेज.
•
पहिली संगणक प्रोग्रामर: ऑगस्टा एडा लव्हलेस (Augusta Ada Lovelace).
•
आधुनिक संगणकशास्त्राचे जनक: ॲलन ट्युरिंग (Alan Turing).
•
भारतीय सुपर कॉम्प्युटरचे जनक: डॉ. विजय भटकर.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) Charles Babbage.
Explanation:
•
Charles Babbage (1791–1871):
•
Universally acclaimed as the "Father of the Computer".
•
Conceptualized and designed the Difference Engine (1822) to mechanically evaluate and tabulate polynomial mathematical functions without human clerical error.
•
Subsequently designed the Analytical Engine (1837), the world's first design for a general-purpose, Turing-complete mechanical digital computer.
•
The Analytical Engine incorporated architectural components directly analogous to modern Von Neumann computers: the "Mill" (Arithmetic Logic Unit), the "Store" (Memory/Registers), and punched card input/output.
•
Ada Lovelace: Collaborated with Babbage and wrote the first algorithm intended for implementation on the Analytical Engine, earning recognition as the world's first computer programmer.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Archimedes): Ancient Greek polymath (buoyancy, levers, pi approximations).
•
Option 2 (Blaise Pascal): Invented the mechanical adding machine, the "Pascaline" (1642).
•
Option 3 (Alan Turing): Regarded as the father of modern theoretical computer science, cryptography, and artificial intelligence (Turing Machine, 1936).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Foundational Pioneers in Computing History:
•
Father of Computers: Charles Babbage
•
First Computer Programmer: Ada Lovelace
•
Father of Modern Computer Science & AI: Alan Turing
•
First Mechanical Calculator: Blaise Pascal (Pascaline, 1642).