'क्ष' व 'ज्ञ' या वर्णांना वर्णमालेत स्थान देणारे कोण?
EN
Who gave the letters 'क्ष' (Kṣa) and 'ज्ञ' (Jña) their place at the end of the Marathi alphabet?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (3) सबनीस
### विस्तृत स्पष्टीकरण:
•
'क्ष' व 'ज्ञ' चे वर्णमालेतील स्थान:
•
'क्ष' (क् + ष् + अ) आणि 'ज्ञ' (द् + न् + य् + अ) ही दोन विशेष संयुक्त व्यंजने आहेत.
•
मराठी वर्णमालेच्या शेवटी 'क्ष' व 'ज्ञ' या संयुक्त व्यंजनांना स्थान देण्याचे श्रेय मो. रा. सबनीस यांना जाते.
### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) दादोबा पांडुरंग: यांनी मराठीचे पहिले व्याकरणकार म्हणून 'मराठी भाषेचे पाणिनी' अशी ख्याती मिळवली.
•
पर्याय (2) मोरो केशव दामले: यांनी 'शास्त्रीय मराठी व्याकरण' हा प्रख्यात ग्रंथ लिहिला.
•
पर्याय (4) चिपळूणकर: यांनी निबंधमाला चालवली व 'मराठी भाषेचे शिवाजी' म्हणून ओळखले जातात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
'क्ष' व 'ज्ञ' चा वर्णमालेत समावेश: मो. रा. सबनीस
•
'ॲ' व 'ऑ' चा वर्णमालेत समावेश: अरविंद मंगरूळकर (शासकीय जीआर २००९)
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) M. R. Sabnis (सबनीस)
### Detailed Explanation:
•
Inclusion of 'क्ष' and 'ज्ञ' in Alphabet:
•
'क्ष' (k + ṣ + a) and 'ज्ञ' (d + n + y + a) are specialized conjunct consonants.
•
Grammarian M. R. Sabnis is credited with formally placing them at the end of the Marathi alphabetical table (*Varṇamālā*).
### Analysis of Other Options:
•
Option (1): Dadoba Tarkhadkar is known as the 'Panini of Marathi'.
•
Option (2): M. K. Damle authored 'Shastriya Marathi Vyakaran'.
•
Option (4): Vishnushastri Chiplunkar is called the 'Shivaji of Marathi Language'.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC Exam Tip: Conjuncts 'क्ष' and 'ज्ञ' were incorporated into the alphabet table by M. R. Sabnis.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) दादोबा (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) दामले (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) सबनीस (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (3) सबनीस**[/gold]
✗ पर्याय (4) चिपळूणकर (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'वर्णविचार: स्वर, स्वरादी, व्यंजने व उच्चारस्थाने' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
वर्णविचार: स्वर, स्वरादी, व्यंजने व उच्चारस्थाने घटक चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१
मराठी भाषा व व्याकरण: मराठी वर्णमाला
मराठी भाषेची वर्णमाला ही देवनागरी लिपीवर आधारित आहे. ६ नोव्हेंबर २००९ च्या महाराष्ट्र शासनाच्या निर्णयानुसार मराठी वर्णमालेत ५२ वर्णांचा समावेश करण्यात आला आहे. स्पर्धा परीक्षेत वर्णमालेवर हमखास २ ते ३ प्रश्न विचारले जातात.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | मुखावाटे निघणाऱ्या मूलध्वनींना 'वर्ण' असे म्हणतात. हे वर्ण जेव्हा लिहून ठेवले जातात तेव्हा त्यांना 'अक्षरे' म्हणतात. |
| 2 | आधुनिक मराठी वर्णमालेत एकूण ५२ वर्ण आहेत (पूर्वी ४८ वर्ण होते). |
| 3 | स्वर (१४): अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, ॡ, ए, ऐ, ओ, औ आणि इंग्रजीतून आलेले 'अॅ' व 'ऑ'. |
| 4 | स्वरादी (२): अनुस्वार (ं) आणि विसर्ग (:). |
| 5 | व्यंजने (३४): क ते ळ पर्यंत एकूण ३४ व्यंजने आहेत. व्यंजनांचा उच्चार करताना शेवटी 'अ' या स्वराचे साहाय्य घ्यावे लागते. |
| 6 | विशेष संयुक्त व्यंजने (२): 'क्ष' (क् + ष् + अ) आणि 'ज्ञ' (द् + न् + य् + अ). यांना म. पां. सबनीस यांनी वर्णमालेत स्थान दिले. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'वर्णविचार: स्वर, स्वरादी, व्यंजने व उच्चारस्थाने' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'सबनीस' हे असून ते 'वर्णविचार: स्वर, स्वरादी, व्यंजने व उच्चारस्थाने' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'वर्णविचार: स्वर, स्वरादी, व्यंजने व उच्चारस्थाने' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.