1823 चा जाचक 'परवाना नियम' (Licensing Regulations) रद्द करून 1835 चा नवा वृत्तपत्र कायदा संमत केल्यामुळे, भारतीय इतिहासात "भारतीय वृत्तपत्रांचे मुक्तिदाता" (Liberator of the Indian Press) म्हणून कोणाला ओळखले जाते?
EN
Who is celebrated in Indian history as the "Liberator of the Indian Press" for repealing the restrictive Licensing Regulations of 1823 and enacting the liberating Press Act of 1835?
योग्य उत्तर सर चार्ल्स मेटकॉफ (Sir Charles Metcalfe) आहे.
सविस्तर माहिती:
•
सर चार्ल्स मेटकॉफ (1835 ते 1836): लॉर्ड विल्यम बेंटिक यांनी राजीनामा दिल्यानंतर सर चार्ल्स मेटकॉफ यांनी तात्पुरते (कार्यवाहक) गव्हर्नर-जनरलपद भूषवले.
•
प्रेस ॲक्ट 1835 (मेटकॉफ ॲक्ट): जॉन ॲडम्सने 1823 मध्ये लागू केलेल्या अतिशय कडक आणि जाचक परवाना नियमांना (ज्यामुळे राजा राममोहन रॉय यांचे 'मिरात-उल-अखबार' बंद पडले होते) मेटकॉफने रद्दबातल केले.
•
त्याने 1835 मध्ये नवीन कायदा करून मुद्रक आणि प्रकाशकांना वृत्तपत्र सुरू करण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य दिले; त्यांना केवळ मुद्रणालयाच्या स्थानाची साधी घोषणा (Declaration) करणे पुरेसे ठरवले.
•
वृत्तपत्रांना दिलेल्या या अफाट स्वातंत्र्यामुळे भारतीयांनी आणि इतिहासकारांनी त्यांना 'भारतीय वृत्तपत्रसृष्टीचे मुक्तिदाता' (Liberator of the Indian Press) ही उपाधी दिली.
•
या निर्णयामुळे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचे संचालक संतापले आणि त्यांनी मेटकॉफ यांना कायमस्वरूपी गव्हर्नर-जनरल पद देण्यास नकार दिला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
'भारतीय वृत्तपत्रांचे मुक्तिदाता' ➔ सर चार्ल्स मेटकॉफ (1835). वृत्तपत्रांची गळचेपी करणारा 'व्हर्नाक्युलर प्रेस ॲक्ट' ➔ लॉर्ड लिटन (1878).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Sir Charles Metcalfe.
Detailed Information:
•
Sir Charles Metcalfe (1835–1836): Served as provisional Governor-General of India following Bentinck's departure.
•
The Metcalfe Press Act of 1835: Repealed the draconian Licensing Regulations imposed in 1823 by John Adams (which had forced Raja Ram Mohan Roy to shut down *Mirat-ul-Akhbar*).
•
Metcalfe enacted a liberal press law requiring printers and publishers only to submit a precise declaration of premises, establishing complete freedom of the press in India.
•
Consequently, he earned the enduring historical title "Liberator of the Indian Press".
•
His pro-freedom stance enraged the Company's Court of Directors in London, costing him a permanent appointment as Governor-General.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
"Liberator of the Indian Press" = Sir Charles Metcalfe (1835). The reactionary "Gagging Act" (Vernacular Press Act) = Lord Lytton (1878).