पुढील ओळीत कोणाचे वर्णन केले आहे? अ) त्यांचा जन्म राधानगर गावात झाला. ब) त्यांनी फारसी आणि अरबी भाषांचा पटना येथे अभ्यास केला होता. क) सुफी कल्पनांचा त्यांच्यावर परिणाम झाला होता. ड) त्यांनी मूर्ती पुजे विरूद्ध पुस्तक लिहीले होते. त्यांच्या वडीलांनी त्यांना घराबाहेर काढले. इ) ते तिबेटला गेले व परत आल्यावर त्यांनी संस्कृत व हिंदू पवित्र वाङ्मयाचा अभ्यास केला. ई) त्यांनी तुहफत-ऊल-मुवाहिहदीन हे पुस्तक फारसीत लिहीले.
EN
Who is described in the following lines?
(a) He was a teacher in Hindu College, Calcutta.
(b) He inspired his students with love for liberty.
(c) He stressed the need for social reforms.
(d) He started Young Bengal Movement.
(e) His ideas were based on the principles of the French Revolution.
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (राजा राममोहन रॉय)
सविस्तर विश्लेषण:
•
राजा राममोहन रॉय (१७७२–१८३३): त्यांना 'आधुनिक भारताचे जनक' आणि 'भारतीय प्रबोधनाचे अग्रदूत' मानले जाते.
•
अ) राधानगर येथे जन्म: त्यांचा जन्म २२ मे १७७२ रोजी पश्चिम बंगालमधील हुगळी जिल्ह्यातील राधानगर या गावी एका सनातनी ब्राह्मण कुटुंबात झाला.
•
ब व क) भाषा व सुफी प्रभाव: त्यांनी पाटणा येथे जाऊन अरबी आणि फारसी भाषांचा सखोल अभ्यास केला, जिथे कुराण आणि सुफी संतांच्या एकेश्वरवादी (Monotheistic) विचारांचा त्यांच्यावर खोल प्रभाव पडला.
•
ड) मूर्तिपूजेला विरोध: त्यांनी वयाच्या अवघ्या सोळाव्या वर्षी मूर्तिपूजेविरुद्ध लेख लिहिल्यामुळे सनातनी पित्याने त्यांना घरातून बाहेर काढले.
•
इ) तिबेट प्रवास: त्यानंतर त्यांनी हिमालयातून तिबेटचा प्रवास केला आणि बौद्ध तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास केला. नंतर वाराणसीला जाऊन संस्कृत व उपनिषदांचा सखोल अभ्यास केला.
•
ई) 'तुहफत-उल-मुवाहिद्दीन' (१८०३): १८०३ मध्ये त्यांनी मुर्शिदाबाद येथे फारसी भाषेत अरबी प्रस्तावनेसह 'तुहफत-उल-मुवाहिद्दीन' (एकेश्वरवाद्यांना नजराणा - Gift to Monotheists) हे जगप्रसिद्ध पुस्तक लिहिले.
•
हे सर्व वर्णन राजा राममोहन रॉय यांचे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
राजा राममोहन रॉय यांनी १८१५ मध्ये 'आत्मीय सभा' आणि २० ऑगस्ट १८२८ रोजी कलकत्ता येथे 'ब्राह्मो सभा' (पुढे 'ब्राह्मो समाज') स्थापन केली.
•
मुघल सम्राट दुसऱ्या अकबरने त्यांना 'राजा' ही पदवी देऊन ब्रिटनला पाठवले होते.
•
२७ सप्टेंबर १८३३ रोजी इंग्लंडमधील ब्रिस्टल येथे त्यांचे निधन झाले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Raja Ram Mohan Roy)
Detailed Analysis:
•
Raja Ram Mohan Roy (1772–1833): Celebrated as the 'Father of Modern India' and the herald of the Indian Renaissance.
•
(a) Born at Radhanagar: Born into an orthodox Brahmin family at Radhanagar in Hooghly district, Bengal, on 22 May 1772.
•
(b & c) Study of Arabic, Persian & Sufism: Sent to Patna, he mastered Persian and Arabic, immersing himself in Islamic scholasticism, Mutazilite rationalism, and Sufi monotheism.
•
(d) Expelled for Denouncing Idolatry: At sixteen, he wrote an uncompromising tract denouncing idolatry, causing an irreparable rift with his father that led to his expulsion from home.
•
(e) Travels to Tibet: He wandered into the Himalayas and Tibet to study Buddhist doctrines before moving to Benares to master Sanskrit and Upanishadic philosophy.
•
(f) 'Tuhfat-ul-Muwahhidin' (1803): Authored the seminal theological work *Tuhfat-ul-Muwahhidin* (A Gift to Monotheists) in Persian with an Arabic introduction, arguing that monotheism is the universal essence of all religions.
•
All descriptions identify Raja Ram Mohan Roy.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
He founded the *Atmiya Sabha* in 1815 and the *Brahmo Samaj* on 20 August 1828 in Calcutta.
•
Mughal Emperor Akbar II conferred the title of 'Raja' upon him and sent him as an envoy to the British court.
•
He passed away at Bristol, England, on 27 September 1833.