नवनिश्चयवाद या विचारसरणीचे प्रवर्तक कोण आहेत ?
EN
Who is the proponent of the geographical philosophy of 'Neo-Determinism' (Stop-and-Go Determinism)?
उत्तर: ग्रिफिथ टेलर (पर्याय ३)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
नवनिश्चयवाद (Neo-Determinism): ऑस्ट्रेलियन भूगोलतज्ज्ञ ग्रिफिथ टेलर (Griffith Taylor) यांनी नवनिश्चयवादाची संकल्पना मांडली. याला 'थांबा आणि जा निश्चयवाद' (Stop-and-Go Determinism) असेही म्हणतात.
•
त्यांनी पर्यावरण निश्चयवाद (Environmental Determinism) आणि संभववाद (Possibilism) यांच्यातील सुवर्णमध्य साधला.
•
त्यांचे मत होते की निसर्ग मानवाला विकासाच्या मर्यादा आखून देतो (जसे ट्रॅफिक सिग्नल लाल, पिवळा व हिरवा दिवा दाखवतो); मानव निसर्गाच्या नियमांचे पालन करूनच विकासाचा मार्ग निवडू शकतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
नवनिश्चयवाद (Neo-Determinism / Stop and Go Determinism): ग्रिफिथ टेलर.
•
संभववाद (Possibilism): व्हिदाल द ला ब्लाश आणि लुसियन फेव्हरे.
•
पर्यावरण निश्चयवाद: फ्रेडरिक रॅट्झेल आणि एलेन चर्चिल सेंपल.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Griffith Taylor (Option 3)
Key Points:
•
Neo-Determinism: Formulated by eminent geographer Griffith Taylor, also famously designated as 'Stop-and-Go Determinism'.
•
It offered a pragmatic middle path between Environmental Determinism (nature dictates all human actions) and Possibilism (humans have absolute mastery over nature).
•
Taylor used the analogy of a city traffic controller: nature indicates possibilities and sets boundaries (red, amber, green lights), and humans must operate within sustainable natural limits.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Neo-Determinism (Stop-and-Go): Griffith Taylor.
•
Possibilism: Vidal de la Blache.
•
Environmental Determinism: Friedrich Ratzel.