🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Forest Service Mains 2022 MEDIUM

'राजाजी योजना' कोणी धुडकावून लावली होती ?

EN Who rejected the 'Rajaji Formula'?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

लॉर्ड वेव्हेल

Lord Wavell

बॅ. जीना

Barrister Jinnah

सर चर्चिल

Sir Churchill

महात्मा गांधी

Mahatma Gandhi

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (२) बॅ. जीना

सविस्तर विश्लेषण:

• राजाजी योजना (CR Formula - मार्च 1944): ज्येष्ठ काँग्रेस नेते चक्रवर्ती राजगोपालाचारी यांनी काँग्रेस आणि मुस्लिम लीग यांच्यातील राजकीय कोंडी फोडण्यासाठी एक समझोता सूत्र (Formula) तयार केले, ज्याला महात्मा गांधींचाही पाठिंबा होता.

• योजनेचे मुख्य मुद्दे: महायुद्ध संपल्यानंतर भारताला स्वातंत्र्य मिळावे, आणि त्यानंतर वायव्य व ईशान्य भारतातील मुस्लिमबहुल जिल्ह्यांमध्ये सार्वमत (Plebiscite) घेऊन जनतेला स्वतंत्र व्हायचे की भारतात राहायचे हे ठरवण्याचा अधिकार द्यावा.

• बॅ. जीनांनी धुडकावले: सप्टेंबर 1944 मध्ये मुंबईत गांधी-जीना यांच्यात राजाजी सूत्रावर 14 दिवस प्रदीर्घ चर्चा झाली. परंतु बॅरिस्टर जिन्ना यांनी हे सूत्र पूर्णपणे फेटाळून लावले.

• जिन्नांचा आक्षेप: जिन्नांना केवळ मुस्लिमबहुल जिल्ह्यांची नव्हे, तर संपूर्ण सहा प्रांतांची (पंजाब, बंगाल, सिंध, बलुचिस्तान, आसाम, वायव्य सरहद्द प्रांत) सार्वभौम पाकिस्तान म्हणून फाळणी हवी होती. त्यांनी राजाजींच्या कल्पनेतील पाकिस्तानला "किडे पडलेला, अपंग आणि कापून काढलेला पाकिस्तान" (A mutilated, moth-eaten and truncated Pakistan) असे हिणवले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

राजाजींनी 'वे आउट' (The Way Out) या पुस्तिकेद्वारे 1944 मध्ये हे सूत्र जनतेसमोर मांडले होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Barrister Jinnah

Detailed Analysis:

• The C. R. Formula (March 1944): Conceived by veteran Congress statesman Chakravarti Rajagopalachari (with Mahatma Gandhi's blessings) to resolve the Congress-League constitutional deadlock.

• Proposals of the Formula: The Muslim League would endorse the Indian demand for independence; following the war, a plebiscite of all inhabitants in contiguous Muslim-majority districts in North-West and North-East would decide whether to separate.

• Rejection by M. A. Jinnah: During the high-profile Gandhi-Jinnah talks in Bombay in September 1944, Jinnah rejected the Rajaji formula outright.

• Jinnah's Rationale: Jinnah demanded a six-province Pakistan without any partition of Bengal and Punjab, and insisted that only Muslims (not the entire adult population) must vote in the plebiscite. He disparaged the Rajaji scheme as offering merely a "moth-eaten, mutilated, and truncated Pakistan".

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Rajagopalachari originally articulated this compromise formula in his pamphlet titled 'The Way Out' in 1944.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) लॉर्ड वेव्हेल (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) बॅ. जीना (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (२) बॅ. जीना**

⚠️ पर्याय (3) सर चर्चिल (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) महात्मा गांधी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'बॅ. जीना' हे असून ते 'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

'राजाजी योजना' कोणी धुडकावून लावली होती ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन