कोल्हापूरमध्ये मोफत शिक्षण देणाऱ्या शाळा कोणी सुरू केल्या?
EN
Who started free education schools in Kolhapur?
कोल्हापूर संस्थानात प्राथमिक शिक्षण मोफत आणि सक्तीचे करणाऱ्या शाळा राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज (Shahu Maharaj) यांनी सुरू केल्या:
१.
मोफत व सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण कायदा (१९१७): राजर्षी शाहू महाराजांनी २५ जुलै १९१७ रोजी कोल्हापूर संस्थानात 'मोफत व सक्तीच्या प्राथमिक शिक्षणाचा कायदा' जाहीर केला आणि त्याची अंमलबजावणी केली.
२.
दंड व प्रोत्साहन: पालकांनी आपल्या मुलांना शाळेत न पाठवल्यास पालकांवर दरमहा १ रुपया दंडाची तरतूद या कायद्यात करण्यात आली होती.
३.
वसतिगृहांचे जाळे (Hostel Movement): शिक्षणाचा लाभ सर्वसामान्य बहुजन, अस्पृश्य आणि मागास घटकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी त्यांनी मराठा, जैन, लिंगायत, महार, चांभार, मुस्लीम आदी सर्व जातींच्या विद्यार्थ्यांसाठी कोल्हापुरात वसतिगृहे स्थापन केली. (त्यांना 'वसतिगृहांचे जनक' मानले जाते).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
कोल्हापुरात मोफत व सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण: २५ जुलै १९१७ (राजर्षी शाहू महाराज).
•
भारतातील पहिले मोफत व सक्तीचे शिक्षण देणारे संस्थान: बडोदा (महाराजा सयाजीराव गायकवाड - १८९३/१९०६).
•
शाहू महाराजांनी कोल्हापुरात १९०१ मध्ये 'मराठा बोर्डिंग' ची स्थापना केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
In the princely state of Kolhapur, free and compulsory primary education schools were enacted and launched by Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj:
1.
Landmark Act of 1917: On 25 July 1917, Rajarshi Shahu Maharaj promulgated the historic Primary Education Act in Kolhapur, making elementary education completely free and compulsory across the state.
2.
Penalties on Negligent Parents: To ensure universal literacy, the law instituted a nominal fine of one rupee per month on parents who failed to send their school-age children to school without valid cause.
3.
The Hostel Movement: Recognising that rural students lacked boarding facilities, Shahu Maharaj established a revolutionary network of community hostels in Kolhapur catering to Marathas, Jains, Lingayats, Mahars, Chambhars, Somvanshis, and Muslims.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Rajarshi Shahu Maharaj enacted free and compulsory primary education in Kolhapur on 25 July 1917.
•
Baroda (under Maharaja Sayajirao Gaekwad III) was the first princely state in India to introduce it (1893/1906).
•
Shahu Maharaj is venerated as the 'Father of the Hostel Movement' in Maharashtra.