शाहू महाराजांनी अर्थसहाय्य केलेल्या "मुकनायक" या पाक्षिकाचे संपादक कोण होते ?
EN
Who was the editor of the fortnightly 'Mooknayak' financially aided by Shahu Maharaj?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय २ (पांडुरंग नंदराम भटकर)
विश्लेषण:
•
'मूकनायक'चे पहिले संपादक: ३१ जानेवारी १९२० रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी सुरू केलेल्या 'मूकनायक' या पाक्षिकाचे पहिले अधिकृत संपादक पांडुरंग नंदराम भटकर हे होते.
•
पार्श्वभूमी: डॉ. आंबेडकर त्यावेळी मुंबईच्या सिडनहॅम कॉलेजमध्ये राजकीय अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून कार्यरत होते. सरकारी नोकरीतील नियमांमुळे ते कोणत्याही वृत्तपत्राचे अधिकृत संपादक किंवा मालक म्हणून नाव लावू शकत नव्हते.
•
त्यामुळे डॉ. आंबेडकरांनी महार समाजातील मॅट्रिक पास तरुण पांडुरंग नंदराम भटकर यांची संपादक म्हणून तर ज्ञानदेव धोंडीबा घोलप यांची व्यवस्थापक म्हणून नियुक्ती केली.
•
छत्रपती शाहू महाराजांनी या पाक्षिकासाठी २,५०० रुपयांची आर्थिक मदत दिली होती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
'मूकनायक'चे पहिले संपादक पांडुरंग नंदराम भटकर होते, तर ५ जुलै १९२० पासून ज्ञानदेव धोंडीबा घोलप यांनी संपादक म्हणून काम पाहिले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Pandurang Nandram Bhatkar)
Analysis:
•
First Editor of 'Mooknayak': When Dr. B.R. Ambedkar launched the fortnightly *Mooknayak* on January 31, 1920, Pandurang Nandram Bhatkar was appointed its first designated editor.
•
Institutional Context: Dr. Ambedkar was then serving as a Professor of Political Economy at Sydenham College of Commerce and Economics in Bombay. Colonial civil service conduct regulations prohibited government employees from serving as registered editors or proprietors of political periodicals.
•
Consequently, Dr. Ambedkar appointed Pandurang N. Bhatkar as editor and Dnyandev D. Gholap as manager, while himself drafting the masterly policy editorials.
•
Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj of Kolhapur provided crucial seed financial patronage of Rs. 2,500.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Pandurang Nandram Bhatkar was the inaugural editor of *Mooknayak*, succeeded later in July 1920 by Dnyandev Dhondiba Gholap.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) पांडुरंग नंदराम भटकर (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर:** पर्याय २ (पांडुरंग नंदराम भटकर)
⚠️ पर्याय (3) शिवराम जाणबा कांबळे (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) किसन फागू बनसोडे (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पांडुरंग नंदराम भटकर' हे असून ते 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.