🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल Group C Mains 2025 MEDIUM

विद्युत चुंबकीय वर्णपटाच्या दृष्य भागातील हिरव्या पानांद्वारे होणारे सौर किरणांचे परावर्तन तुलनेने कमी का असते?

EN Why is the reflection of solar radiation by green leaves relatively low in the visible region of the electromagnetic spectrum?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

पानांतील रंग द्रव्य प्रकीर्णन क्रिये द्वारे सौर उर्जेचा मोठा भाग परावर्तित करते

Because leaf pigments reflect a major part of solar energy through scattering

वनस्पतीच्या पानांमध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे

Due to the high water content in plant leaves

क्लोरोफील रंग द्रव्यामध्ये सौर उर्जेचे शोषन होत असल्यामुळे

Because solar energy is absorbed by the chlorophyll pigment

यापैकी नाही

None of these

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३ (क्लोरोफील रंग द्रव्यामध्ये सौर उर्जेचे शोषन होत असल्यामुळे)

स्पष्टीकरण:

• विद्युतचुंबकीय वर्णपटात वनस्पतींचे वर्तन:

• विद्युतचुंबकीय वर्णपटाच्या दृश्य भागात (Visible spectrum: ०.४ ते ०.७ मायक्रोमीटर) वनस्पतींच्या पानांकडून सौर प्रारणाचे परावर्तन तुलनेने खूप कमी (सुमारे १०% ते १५% च) असते.

• याचे मुख्य कारण म्हणजे पानांमधील हरितद्रव्य (Chlorophyll 'a' आणि 'b') हे प्रकाशसंश्लेषण (Photosynthesis) प्रक्रियेसाठी सूर्यप्रकाशातील निळा (Blue - ~०.४५ $\mu$m) आणि लाल (Red - ~०.६५ $\mu$m) प्रकाश मोठ्या प्रमाणावर शोषून घेते.

• हरितद्रव्य हिरव्या रंगाच्या तरंगांचे थोडे परावर्तन करते, म्हणून वनस्पती मानवी डोळ्यांना हिरवी दिसते.

• याउलट, जवळच्या अवरक्त भागात (Near-Infrared / NIR: ०.७ ते १.३ $\mu$m) हरितद्रव्य शोषण करत नाही, तर पानांच्या मेसोफिल पेशींद्वारे सुमारे ४०% ते ५०% सौरऊर्जेचे प्रचंड परावर्तन केले जाते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

सुदूरसंवेदनात वनस्पतींचे वर्णपटल गुणधर्म (Spectral Characteristics of Vegetation):

• दृश्य भाग (Visible Region): क्लोरोफिलद्वारे जास्तीत जास्त शोषण (Absorption), त्यामुळे कमी परावर्तन.

• जवळचा अवरक्त भाग (Near-Infrared - NIR): मेसोफिल पेशींच्या रचनेमुळे सर्वाधिक परावर्तन (High Reflection).

• मध्य अवरक्त भाग (SWIR): पानांतील पाण्यामुळे पाण्याचे शोषण (Water Absorption).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (Because solar energy is absorbed by the chlorophyll pigment)

Explanation:

• Plant Spectral Reflectance in the Visible Spectrum:

• In the visible portion of the electromagnetic spectrum (0.4 to 0.7 $\mu$m), green vegetation exhibits relatively low reflectance (only ~10% to 15%).

• The dominant physical factor causing this low reflectance is strong pigment absorption by Chlorophyll (a and b), which absorbs solar radiation intensely in the blue (0.45 $\mu$m) and red (0.65 $\mu$m) wavelengths to power photosynthesis.

• Chlorophyll absorbs less in the green wavelength region (~0.55 $\mu$m), which is reflected slightly, giving healthy foliage its distinctive green appearance to the human eye.

• In contrast, in the Near-Infrared (NIR) region (0.7 to 1.3 $\mu$m), chlorophyll ceases absorption and the internal spongy mesophyll leaf structure reflects 40%–50% of incident radiation.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Vegetation Spectral Signature:

• Visible Spectrum (0.4–0.7 $\mu$m): Low reflectance governed by chlorophyll absorption.

• Near-Infrared (0.7–1.3 $\mu$m): Peak reflectance driven by leaf spongy mesophyll structure.

• Shortwave Infrared (1.3–2.5 $\mu$m): Reflectance governed by foliar water content.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) पानांतील रंग द्रव्य प्रकीर्णन क्रिये द्वारे सौर उर्जेचा मोठा भाग परावर्तित करते (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) वनस्पतीच्या पानांमध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) क्लोरोफील रंग द्रव्यामध्ये सौर उर्जेचे शोषन होत असल्यामुळे (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ३ (क्लोरोफील रंग द्रव्यामध्ये सौर उर्जेचे शोषन होत असल्यामुळे)

✗ पर्याय (4) यापैकी नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राची नदीप्रणाली, जलव्यवस्थापन व वने विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'क्लोरोफील रंग द्रव्यामध्ये सौर उर्जेचे शोषन होत असल्यामुळे' हे असून ते 'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन