१८५१ मध्ये स्थापन झालेल्या 'ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन'च्या (British Indian Association) संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (१) या संघटनेचे सदस्यत्व केवळ भारतीयांसाठीच खुले होते (त्यात युरोपियन सदस्य नव्हते). (२) ही संघटना प्रामुख्याने स्थानिक जमीनदार, जहागीरदार आणि श्रीमंत उच्चभ्रूंच्या हितसंबंधांचे प्रतिनिधित्व करत होती. (३) ही संघटना मुख्यत्वे मुंबई आणि पश्चिम भारतामध्ये सक्रिय होती. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
EN
With reference to the 'British Indian Association' established in 1851, consider the following statements:
(1) Its membership was exclusively Indian (unlike the Landholders' Society, it excluded Anglo-Indian/European planters).
(2) It primarily represented the economic and social interests of local landlords and aristocratic elites.
(3) It was predominantly active across Bombay and Western India.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - फक्त (१) आणि (२).
विश्लेषण:
•
विधान (१) बरोबर आहे: १८३८ च्या लँडहोल्डर्स सोसायटीमध्ये युरोपियन नीळ उत्पादक व व्यापारी सदस्य होते; परंतु २९ ऑक्टोबर १८५१ रोजी स्थापन झालेल्या ब्रिटिश इंडियन असोसिएशनचे सदस्यत्व केवळ भारतीयांसाठीच मर्यादित ठेवण्यात आले होते.
•
विधान (२) बरोबर आहे: राजा राधाकांत देव (अध्यक्ष) आणि देबेंद्रनाथ टागोर (सचिव) यांच्या नेतृत्वाखालील ही संघटना प्रामुख्याने बंगालमधील जमीनदार आणि सरंजामी उच्चभ्रू वर्गाचे प्रतिनिधित्व करत होती.
•
विधान (३) अयोग्य आहे: ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन ही कलकत्ता (बंगाल) येथे स्थापन झाली होती आणि तिचे कार्यक्षेत्र प्रामुख्याने बंगाल प्रांतापुरते मर्यादित होते. मुंबई व पश्चिम भारतात 'बॉम्बे असोसिएशन' (१८५२) सक्रिय होती.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१): योग्य पर्याय; विधाने (१) आणि (२) बरोबर आहेत.
•
पर्याय (२), (३) व (४): अयोग्य; कारण विधान (३) भौगोलिकदृष्ट्या चुकीचे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
काँग्रेसपूर्व प्रांतीय संस्था:
•
बंगाल: ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन (१८५१) व इंडियन असोसिएशन (१८७६).
•
मुंबई: बॉम्बे असोसिएशन (१८५२) व बॉम्बे प्रेसिडेन्सी असोसिएशन (१८८५).
•
मद्रास: मद्रास नेटिव्ह असोसिएशन (१८५२) व मद्रास महाजन सभा (१८८४).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - Only (1) and (2).
Analysis:
•
Statement (1) is correct: Unlike the earlier Landholders' Society which welcomed Anglo-European indigo planters, the British Indian Association restricted its membership exclusively to Indians.
•
Statement (2) is correct: Headed by Raja Radhakanta Deb, its leadership belonged almost entirely to the conservative landed aristocracy of Bengal and addressed issues vital to estate holders.
•
Statement (3) is incorrect: The British Indian Association was headquartered in Calcutta and operated within Bengal. Western India was represented by the Bombay Association (founded August 1852).
Distractor Analysis:
•
Option (1): Correct; accepts (1) and (2) while rejecting the geographic misstatement in (3).
•
Options (2), (3), and (4): Incorrect due to erroneous statement (3).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Major 19th-century regional associations:
•
Bengal: British Indian Association (1851) & Indian Association (1876).
•
Bombay: Bombay Association (1852) & Bombay Presidency Association (1885).
•
Madras: Madras Native Association (1852) & Madras Mahajana Sabha (1884).