🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

१८५१ मध्ये स्थापन झालेल्या 'ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन'च्या (British Indian Association) संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (१) या संघटनेचे सदस्यत्व केवळ भारतीयांसाठीच खुले होते (त्यात युरोपियन सदस्य नव्हते). (२) ही संघटना प्रामुख्याने स्थानिक जमीनदार, जहागीरदार आणि श्रीमंत उच्चभ्रूंच्या हितसंबंधांचे प्रतिनिधित्व करत होती. (३) ही संघटना मुख्यत्वे मुंबई आणि पश्चिम भारतामध्ये सक्रिय होती. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

EN With reference to the 'British Indian Association' established in 1851, consider the following statements: (1) Its membership was exclusively Indian (unlike the Landholders' Society, it excluded Anglo-Indian/European planters). (2) It primarily represented the economic and social interests of local landlords and aristocratic elites. (3) It was predominantly active across Bombay and Western India. Which of the statements given above are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (१) आणि (२)

Only (1) and (2)

फक्त (२) आणि (३)

Only (2) and (3)

फक्त (१) आणि (३)

Only (1) and (3)

(१), (२) आणि (३)

(1), (2) and (3)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (१) - फक्त (१) आणि (२).

विश्लेषण:

• विधान (१) बरोबर आहे: १८३८ च्या लँडहोल्डर्स सोसायटीमध्ये युरोपियन नीळ उत्पादक व व्यापारी सदस्य होते; परंतु २९ ऑक्टोबर १८५१ रोजी स्थापन झालेल्या ब्रिटिश इंडियन असोसिएशनचे सदस्यत्व केवळ भारतीयांसाठीच मर्यादित ठेवण्यात आले होते.

• विधान (२) बरोबर आहे: राजा राधाकांत देव (अध्यक्ष) आणि देबेंद्रनाथ टागोर (सचिव) यांच्या नेतृत्वाखालील ही संघटना प्रामुख्याने बंगालमधील जमीनदार आणि सरंजामी उच्चभ्रू वर्गाचे प्रतिनिधित्व करत होती.

• विधान (३) अयोग्य आहे: ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन ही कलकत्ता (बंगाल) येथे स्थापन झाली होती आणि तिचे कार्यक्षेत्र प्रामुख्याने बंगाल प्रांतापुरते मर्यादित होते. मुंबई व पश्चिम भारतात 'बॉम्बे असोसिएशन' (१८५२) सक्रिय होती.

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१): योग्य पर्याय; विधाने (१) आणि (२) बरोबर आहेत.

• पर्याय (२), (३) व (४): अयोग्य; कारण विधान (३) भौगोलिकदृष्ट्या चुकीचे आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

काँग्रेसपूर्व प्रांतीय संस्था:

• बंगाल: ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन (१८५१) व इंडियन असोसिएशन (१८७६).

• मुंबई: बॉम्बे असोसिएशन (१८५२) व बॉम्बे प्रेसिडेन्सी असोसिएशन (१८८५).

• मद्रास: मद्रास नेटिव्ह असोसिएशन (१८५२) व मद्रास महाजन सभा (१८८४).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) - Only (1) and (2).

Analysis:

• Statement (1) is correct: Unlike the earlier Landholders' Society which welcomed Anglo-European indigo planters, the British Indian Association restricted its membership exclusively to Indians.

• Statement (2) is correct: Headed by Raja Radhakanta Deb, its leadership belonged almost entirely to the conservative landed aristocracy of Bengal and addressed issues vital to estate holders.

• Statement (3) is incorrect: The British Indian Association was headquartered in Calcutta and operated within Bengal. Western India was represented by the Bombay Association (founded August 1852).

Distractor Analysis:

• Option (1): Correct; accepts (1) and (2) while rejecting the geographic misstatement in (3).

• Options (2), (3), and (4): Incorrect due to erroneous statement (3).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Major 19th-century regional associations:

• Bengal: British Indian Association (1851) & Indian Association (1876).

• Bombay: Bombay Association (1852) & Bombay Presidency Association (1885).

• Madras: Madras Native Association (1852) & Madras Mahajana Sabha (1884).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) फक्त (१) आणि (२) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (१) - फक्त (१) आणि (२).

⚠️ पर्याय (2) फक्त (२) आणि (३) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) फक्त (१) आणि (३) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) (१), (२) आणि (३) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'लोकमान्य टिळक, जहाल राष्ट्रवाद व होमरूल चळवळ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: लोकमान्य टिळक, जहाल राष्ट्रवाद व होमरूल चळवळ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'लोकमान्य टिळक, जहाल राष्ट्रवाद व होमरूल चळवळ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'लोकमान्य टिळक, जहाल राष्ट्रवाद व होमरूल चळवळ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'लोकमान्य टिळक, जहाल राष्ट्रवाद व होमरूल चळवळ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त (१) आणि (२)' हे असून ते 'लोकमान्य टिळक, जहाल राष्ट्रवाद व होमरूल चळवळ' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'लोकमान्य टिळक, जहाल राष्ट्रवाद व होमरूल चळवळ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन