🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था WRD_PWD_CIVIL 2023 MEDIUM

भारतीय संविधानातील राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या (DPSP) संदर्भात खालीलपैकी कोणती जोडी / जोड्या योग्य रितीने जुळतात? 1. ग्रामपंचायतींचे संघटन - अनुच्छेद 40 2. न्यायव्यवस्था कार्यकारी व्यवस्थेपासून वेगळी ठेवणे - अनुच्छेद 50

EN With reference to the Directive Principles of State Policy (DPSP) in the Constitution of India, which of the following pair(s) is/are correctly matched? 1. Organisation of village panchayats - Article 40 2. Separation of judiciary from executive - Article 50
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
केवळ 1
Only 1
B
केवळ 2
Only 2
C
1 आणि 2 दोन्ही योग्य
Both 1 and 2 are correctly matched
D
1 किंवा 2 दोन्ही अयोग्य
Neither 1 nor 2
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (3) 1 आणि 2 दोन्ही योग्य

दोन्ही जोड्या पूर्णपणे अचूक जुळलेल्या आहेत:

1. जोडी 1 (अनुच्छेद 40): ग्रामपंचायतींचे संघटन (Organisation of village panchayats) - हे गांधीवादी तत्त्व (Gandhian Principle) असून राज्याने ग्रामपंचायतींची स्थापना करून त्यांना स्वराज्य संस्था म्हणून कार्य करण्यासाठी आवश्यक अधिकार द्यावेत अशी तरतूद करते. (या आधारावर पुढे 73 वी घटनादुरुस्ती 1992 करण्यात आली).
2. जोडी 2 (अनुच्छेद 50): न्यायव्यवस्था कार्यकारी व्यवस्थेपासून वेगळी ठेवणे (Separation of judiciary from the executive) - हे उदारमतवादी-बौद्धिक तत्त्व (Liberal-Intellectual Principle) असून निष्पक्ष व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था सुनिश्चित करण्यासाठी राज्याने लोकसेवेमध्ये न्यायपालिकेचे कार्यपालिकेपासून पृथक्करण करावे असा आदेश देते.

इतर संबंधित महत्त्वाची मार्गदर्शक कलमे:

• अनुच्छेद 44: समान नागरी कायदा (Uniform Civil Code).
• अनुच्छेद 45: 6 वर्षांखालील बालकांची देखभाल व पूर्वप्राथमिक शिक्षण.
• अनुच्छेद 48: कृषी आणि पशुसंवर्धनाचे संघटन (गाय व वासरांच्या कत्तलीस बंदी).
• अनुच्छेद 48A: पर्यावरण, वने आणि वन्यजीवांचे संरक्षण व संवर्धन.
• अनुच्छेद 51: आंतरराष्ट्रीय शांतता व सुरक्षा वाढवणे.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• अनुच्छेद 40: ग्रामपंचायतींची स्थापना (गांधीवादी तत्त्व).
• अनुच्छेद 50: न्यायपालिका आणि कार्यकारी मंडळ यांचे पृथक्करण.
• मार्गदर्शक तत्त्वांचे वर्गीकरण: 1. समाजवादी तत्त्वे, 2. गांधीवादी तत्त्वे, 3. उदारमतवादी-बौद्धिक तत्त्वे.
• स्रोत: आयर्लंडचे संविधान (Irish Constitution).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Both 1 and 2 are correctly matched

Both constitutional pairings are flawlessly accurate under Part IV (Directive Principles of State Policy):

1. Statement 1 - Article 40 (Organisation of Village Panchayats): Classed as a quintessential Gandhian Principle, it directs the State to take steps to organize village panchayats and endow them with such powers and authority as may be necessary to enable them to function as units of self-government (later constitutionally formalized via the 73rd Amendment Act, 1992).
2. Statement 2 - Article 50 (Separation of Judiciary from Executive): Categorized under Liberal-Intellectual Principles, it directs the State to take active steps to separate the judiciary from the executive in the public services of the State, establishing judicial independence and the Rule of Law.

Other Benchmark Articles in Part IV:

• Article 44: Uniform Civil Code for all citizens.
• Article 48A: Protection and improvement of environment and safeguarding of forests and wild life.
• Article 49: Protection of monuments and places of national historical importance.
• Article 51: Promotion of international peace and security.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Article 40: Organization of village panchayats (Gandhian philosophy).
• Article 50: Separation of judiciary from executive.
• Part IV Provenance: Borrowed from the Constitution of Ireland (1937).
• Justiciability: Non-justiciable under Article 37, yet fundamental in governance.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) केवळ 1 (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) केवळ 2 (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) 1 आणि 2 दोन्ही योग्य (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (3) 1 आणि 2 दोन्ही योग्य**[/gold]
✗ पर्याय (4) 1 किंवा 2 दोन्ही अयोग्य (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'एप्रिल २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जलसंपदा विभाग: सामान्य ज्ञान व राज्यघटना सराव चाचणी #१
quiz 25 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: एप्रिल २०२४

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'एप्रिल २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'एप्रिल २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →