खालीलपैकी कोणते विधान/विधाने योग्य आहेत? अ) राज्यसभेचे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष हे त्या सभागृहाचे सदस्य नसतात. ब) उपाध्यक्ष जेव्हा सभागृहाचे कामकाज चालवतात तेव्हा ते पहिल्या फेरीत मतदान करू शकतात. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following statement/s is/are correct?
a) The Chairman and Deputy Chairman of the Rajya Sabha are not members of that House.
b) When the Deputy Chairman presides over the House, he can vote in the first round.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (4) अ आणि ब दोन्ही अयोग्य आहेत.
राज्यसभेचे अध्यक्ष व उपाध्यक्षांचे घटनात्मक अधिकार (कलम 89 व 100):
•
विधान (अ) अयोग्य आहे: राज्यसभेचे अध्यक्ष (उपराष्ट्रपती) हे सभागृहाचे सदस्य नसतात (हे बरोबर असले तरी), उपाध्यक्ष (Deputy Chairman) हे राज्यसभेच्या विद्यमान सदस्यांमधूनच निवडले जातात (कलम 89(2)). त्यामुळे 'अध्यक्ष व उपाध्यक्ष दोघेही सदस्य नसतात' हे संपूर्ण विधान अयोग्य ठरते.
•
विधान (ब) अयोग्य आहे: संविधानाच्या कलम 100(1) नुसार, उपाध्यक्ष जेव्हा पीठासीन अधिकारी म्हणून सभागृहाचे कामकाज चालवतात, तेव्हा ते पहिल्या फेरीत मतदान करू शकत नाहीत; मतांची बरोबरी झाल्यास केवळ निर्णायक मत (Casting Vote) देऊ शकतात.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने अयोग्य असल्याने पर्याय (4) अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
पीठासीन अधिकारी (अध्यक्ष असो वा उपाध्यक्ष) पदावर असताना कधीही पहिल्या फेरीत मतदान करत नाही; मतांची बरोबरी झाल्यास केवळ निर्णायक मत (Casting Vote) देतो (कलम 100(1)).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Both a and b are incorrect.
Constitutional Analysis of Rajya Sabha Presiding Officers (Articles 89 & 100):
•
Statement (a) is incorrect: While the Chairman (Vice-President) is not a member of the Rajya Sabha, the Deputy Chairman is chosen from among the sitting members of the Rajya Sabha (Article 89(2)). Therefore, stating that both are not members is incorrect.
•
Statement (b) is incorrect: Under Article 100(1), when the Deputy Chairman presides over the House, he cannot vote in the first instance; he can only exercise a casting vote in the event of an equality of votes.
•
Since both statements are incorrect, Option (4) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Any person presiding over the House (Speaker, Chairman, Deputy Speaker, Deputy Chairman) cannot vote in the first instance, but exercises a casting vote in case of an equality of votes (Article 100(1)).