योग्य उत्तर पर्याय २ आहे: 'विदेशी व्यापारावर कठोर नियंत्रण ठेवण्यासाठी परकीय विनिमय नियमन कायदा (FERA) नव्याने लागू करण्यात आला' हे विधान चुकीचे आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
FERA चा संदर्भ आणि १९९१ च्या सुधारणा:
•
'फॉरेन एक्स्चेंज रेग्युलेशन ॲक्ट' (FERA) हा १९७३ मध्ये कठोर नियंत्रणवादी कायद्याच्या स्वरूपात लागू करण्यात आला होता.
•
१९९१ च्या उदारीकरणानंतर FERA च्या जाचक अटी शिथिल करण्यात आल्या आणि पुढे जाऊन १९९९ मध्ये FERA पूर्णपणे रद्द करून त्याच्या जागी परकीय व्यापार सुलभ करणारा 'फॉरेन एक्स्चेंज मॅनेजमेंट ॲक्ट' (FEMA, 1999) संमत करण्यात आला (लागू १ जून २०००).
•
त्यामुळे १९९१ च्या धोरणाचा परिणाम FERA लागू करणे नसून FERA चे नियंत्रण संपुष्टात आणणे हा होता.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (१९९१ च्या धोरणाची खरी वैशिष्ट्ये):
•
पर्याय १: केवळ १८ उद्योग वगळता सर्व उद्योगांचे परवाने रद्द केले गेले (सध्या फक्त ५ उद्योगांना परवाना आवश्यक आहे).
•
पर्याय ३: सार्वजनिक उपक्रमांचे पुनर्गठन करण्यासाठी निर्गुंतवणूक (Disinvestment) धोरण स्वीकारले गेले आणि सार्वजनिक क्षेत्रासाठी आरक्षित उद्योग १७ वरून कमी करत आणले गेले (सध्या केवळ २: अणुऊर्जा व रेल्वे ऑपरेशन्स).
•
पर्याय ४: उच्च तंत्रज्ञान व ३४ प्राधान्यक्रमाच्या उद्योगांमध्ये ५१% पर्यंत थेट परकीय गुंतवणुकीला (FDI) स्वयंचलित मार्ग (Automatic Route) उपलब्ध करून दिला गेला.
कमिशनचा हमखास सापळा: FERA (१९७३) चे रूपांतर FEMA (१९९९) मध्ये झाले. FERA अंतर्गत उल्लंघन हा फौजदारी गुन्हा (Criminal Offence) होता, तर FEMA अंतर्गत तो दिवाणी/आर्थिक गुन्हा (Civil Offence) मानला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2: 'The Foreign Exchange Regulation Act (FERA) was freshly enacted to impose strict restrictions on foreign trade' is incorrect.
Detailed Analysis:
1.
FERA vs FEMA Context:
•
The Foreign Exchange Regulation Act (FERA) was enacted back in 1973 during the era of rigid exchange controls and criminal penal provisions.
•
The 1991 New Industrial Policy set out to dismantle trade and forex bottlenecks. In line with these reforms, FERA was extensively diluted in 1993 and finally repealed and replaced by the liberal Foreign Exchange Management Act (FEMA), 1999 (effective June 1, 2000).
•
Hence, enacting FERA was NOT an outcome of NIP 1991; rather, transitioning away from FERA was.
Truth about Other Options (Key Pillars of NIP 1991):
•
Option 1: Abolished industrial licensing for all except 18 industries (subsequently pruned down to just 5 industries today).
•
Option 3: Initiated disinvestment of state equity in PSEs and opened up public monopolies (reducing reserved sectors from 17 down to only 2: Atomic Energy and Railway Operations).
•
Option 4: Opened the economy to Foreign Direct Investment (FDI) up to 51% via the automatic route across 34 high-priority sectors.
MPSC exam focus: Under FERA (1973), forex violations were treated as criminal offences carrying arrest provisions, whereas under FEMA (1999), violations are treated as civil contraventions with monetary penalties.
