नियोजनाच्या संदर्भात, खालील विधाने विचारात घ्या. अ) विकेंद्रीत नियोजन हे अर्थव्यवस्थेच्या कार्याच्या बाबतीत नवसनातनवादी दृष्टीकोनाशी संबंधित असून ते अर्थव्यवस्थेतील सार्वजनिक क्षेत्राच्या संदर्भात केवळ बाजारपेठ आणि किंमती या सारख्या निवडक कार्यक्रमांवर भर देते. ब) सर्वसमावेशक नियोजन हे भांडवलशाही राष्ट्रात कार्यान्वीत झाले, त्याचे स्वरूप व्यापक आहे. याचा अर्थ या नियोजनात अर्थव्यवस्थेतील संपुर्ण आदाने आणि प्रदाने यांची हाताळणी केली जाते. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने अयोग्य आहे/आहेत?
EN
With regard to planning, consider the following statements.a) Decentralized planning is associated with the neoliberal approach to the functioning of the economy and emphasizes only selected programs such as markets and prices in relation to the public sector in the economy. This means that planning deals with all inputs and outputs in the economy. Which of the above statement(s) is/are incorrect?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फक्त ब / Only b)
स्पष्टीकरण:
विधानांचे तांत्रिक विश्लेषण:
•
विधान अ योग्य आहे: विकेंद्रित नियोजन (Decentralized Planning) हे नव-सनातनवादी (Neoliberal / Market) दृष्टिकोनाशी सुसंगत असून ते राज्यसंस्थेचे थेट नियंत्रण कमी करून बाजारपेठ, किंमत यंत्रणा आणि निवडक सामाजिक कार्यक्रमांवर लक्ष केंद्रित करते.
•
विधान ब अयोग्य आहे: 'सर्वसमावेशक नियोजन' (Comprehensive / Imperative Planning - ज्यामध्ये अर्थव्यवस्थेतील संपूर्ण आदाने आणि प्रदाने हाताळली जातात) हे भांडवलशाही राष्ट्रात नव्हे, तर समाजवादी / साम्यवादी राष्ट्रात (उदा. सोव्हिएत युनियन - USSR) कार्यान्वित झाले होते! भांडवलशाही राष्ट्रांत आंशिक (Partial) किंवा सूचक नियोजन असते.
प्रश्नात विचारले आहे 'कोणते विधान अयोग्य आहे', त्यामुळे फक्त ब अयोग्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
सर्वसमावेशक / आदेशात्मक नियोजन (Comprehensive Planning): समाजवादी देश (USSR) - सर्व संसाधनांवर सरकारी नियंत्रण.
•
आंशिक / सूचक नियोजन (Partial/Indicative Planning): भांडवलशाही / मिश्र अर्थव्यवस्था (फ्रान्स, भारत).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Only b)
Explanation:
Evaluation of theoretical planning models:
•
Statement A is correct: Decentralized and market-conforming planning aligns with neoliberal economic models, confining direct state presence to essential social infrastructure and relying on market price signals.
•
Statement B is INCORRECT: Comprehensive planning (handling economy-wide input-output balances and total production targets) was pioneered in socialist/communist command economies (such as the Soviet Union), NOT in capitalist nations. Capitalist economies utilize partial, indicative, or project-based planning.
Since the question asks for the incorrect statement, the answer is Only b.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Comprehensive/Imperative Planning: Socialist economies (State ownership of all inputs and outputs).
•
Indicative/Partial Planning: Capitalist and mixed economies.