कोणत्या मोगल राजाच्या परवानगीने सुरत येथे ब्रिटीशांनी आपली पहिली फॅक्टरी स्थापन केली ?
EN
With the permission of which Mughal emperor did the British establish their first factory in Surat?
योग्य उत्तर: पर्याय (२) जहाँगीर
सविस्तर विश्लेषण:
•
सुरत येथील पहिली ब्रिटिश वखार: मुघल बादशहा जहाँगीर याच्या शाही फर्मानद्वारे ब्रिटिशांनी १६१३ मध्ये सुरत (गुजरात) येथे आपली पहिली अधिकृत कायमस्वरूपी वखार (Factory) स्थापन केली.
•
कॅप्टन विल्यम हॉकिन्स (१६०८–१६११): इंग्लंडचा राजा जेम्स प्रथम याचे पत्र घेऊन १६०९ मध्ये आग्रा येथे जहाँगीरच्या दरबारात आला. जहाँगीरने त्याला 'इंग्लिश खान' ही पदवी व मनसब दिला, परंतु पोर्तुगीजांच्या विरोधामुळे सुरुवातीला वखारीची परवानगी मिळाली नाही.
•
स्वालीची लढाई (१६१२): ब्रिटिश कॅप्टन थॉमस बेस्ट याने सुरतजवळ स्वाली (Swally) च्या नाविक लढाईत पोर्तुगीजांचा दारुण पराभव केला. ब्रिटिशांचे नाविक सामर्थ्य पाहून जहाँगीर प्रभावित झाला आणि त्याने ६ फेब्रुवारी १६१३ रोजी सुरतमध्ये वखार स्थापन करण्याचे शाही फर्मान जारी केले.
•
सर थॉमस रो (Sir Thomas Roe, १६१५–१६१९): जेम्स प्रथमचा अधिकृत राजदूत म्हणून जहाँगीरच्या दरबारात आला आणि त्याने संपूर्ण मुघल साम्राज्यात वखारी उघडण्याचे व्यापारी अधिकार मिळवले.
---
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
दक्षिण भारतातील पहिली वखार: १६११ मध्ये मसुलीपट्टम (Masulipatnam) येथे ब्रिटिशांनी सुरू केली होती.
•
सुरतचे महत्त्व: १६८७ पर्यंत सुरत हे भारतातील ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचे मुख्य मुख्यालय होते (त्यानंतर मुख्यालय मुंबईत हलवण्यात आले).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Jahangir
Detailed Analysis:
•
First British Factory at Surat: Established with the formal imperial sanction and farman of Mughal Emperor Jahangir in 1613.
•
Captain William Hawkins (1608–1611): Arrived at Surat in August 1608 aboard the *Hector* carrying a letter from King James I and reached Jahangir's court at Agra in 1609. Jahangir appointed him an 'English Khan' (mansab of 400), but Portuguese court intrigues initially blocked factory concessions.
•
Battle of Swally (1612): Captain Thomas Best decisively defeated a Portuguese naval squadron off Swally (near Surat). Impressed by British naval prowess, Jahangir issued an imperial farman on February 6, 1613, permitting the English to erect a permanent factory at Surat.
•
Sir Thomas Roe (1615–1619): Ambassador from King James I to Jahangir's court, securing comprehensive trade privileges across the Mughal Empire.
---
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
First Factory in South India: Established at Masulipatnam in 1611.
•
Western Headquarters: Surat served as the principal western presidency of the East India Company until the seat was transferred to Bombay in 1687.