योग्य उत्तर पर्याय १ (मिथेनॉल / Methanol) आहे.
मिथेनॉलचे रासायनिक गुणधर्म आणि इतिहास:
1.
'वूड अल्कोहोल' (Wood Alcohol / Wood Spirit):
•
मिथेनॉल ($CH_3OH$ / मिथाइल अल्कोहोल): हे सर्वात साधे आणि पहिले अल्कोहोल आहे.
•
१८ व्या आणि १९ व्या शतकात लाकडाचे हवेशिवाय उच्च तापमानावर भंजक ऊर्ध्वपातन (Destructive Distillation of Wood) करून मिथेनॉल मिळवले जात असे. म्हणूनच मिथेनॉलला ऐतिहासिकदृष्ट्या 'वूड अल्कोहोल' (Wood Alcohol / Wood Grain Alcohol) किंवा 'वूड स्पिरीट' म्हणतात.
•
सध्या औद्योगिक स्तरावर कार्बन मोनॉक्साइड आणि हायड्रोजन वायूच्या उत्प्रेरकीय प्रक्रियेतून मिथेनॉलचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन केले जाते:
$$CO + 2H_2 \xrightarrow{\text{ZnO / } Cr_2O_3} CH_3OH$$
2.
इतर अल्कोहोल्सची माहिती:
•
इथॅनॉल ($C_2H_5OH$): याला 'ग्रेन अल्कोहोल' (Grain Alcohol) किंवा मद्य म्हणतात; जे धान्यांचे व उसाच्या मळीचे किण्वन (Fermentation) करून मिळवले जाते.
•
आयसोप्रोपाइल अल्कोहोल: रबिंग अल्कोहोल / सॅनिटायझरमध्ये वापरले जाते.
3.
धोका:
•
मिथेनॉल हे अत्यंत विषारी द्रव आहे. देशी दारूमध्ये चुकून मिथेनॉल मिसळल्यास (विषारी दारू कांड) अंधत्व येते किंवा व्यक्तीचा तात्काळ मृत्यू ओढवतो.
•
मिथेनॉल ($CH_3OH$) = वूड अल्कोहोल (Wood alcohol).
•
इथॅनॉल ($C_2H_5OH$) = ग्रेन अल्कोहोल (Grain alcohol / पिण्याचे अल्कोहोल).
•
विषारी दारूमध्ये मिथेनॉलचे रूपांतर शरीरात फॉर्मल्डिहाइड आणि फॉर्मिक आम्लामध्ये होऊन मज्जातंतू निकामी होतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Methanol).
Chemical properties and nomenclature of Methanol:
1.
Wood Alcohol (Wood Spirit):
•
Methanol ($CH_3OH$ / Methyl Alcohol): The simplest aliphatic alcohol consisting of a methyl group linked to a hydroxyl group.
•
Historically, it was produced almost exclusively by the destructive distillation (pyrolysis) of wood in the absence of air. Consequently, it acquired the common historical name 'Wood Alcohol' or 'Wood Grain Alcohol' / 'Wood Spirit'.
•
Modern commercial synthesis involves the catalytic hydrogenation of carbon monoxide synthesis gas (syngas):
$$CO + 2H_2 \xrightarrow{\text{Catalyst}} CH_3OH$$
2.
Contrast with Ethanol:
•
Ethanol ($C_2H_5OH$): Known as 'grain alcohol' or beverage alcohol, produced via microbial fermentation of sugars and cereal grains (yeast fermentation).
•
Isopropyl Alcohol: Rubbing alcohol utilized in antiseptic cleansers and sanitizers.
3.
Toxicity:
•
Methanol is acutely toxic; human ingestion oxidizes it via alcohol dehydrogenase into formaldehyde and formic acid, causing metabolic acidosis, retinal optic nerve blindness, and fatality (spurious liquor tragedies).
•
Methanol ($CH_3OH$) = Wood Alcohol
•
Ethanol ($C_2H_5OH$) = Grain Alcohol (Potable alcohol)
•
Denatured alcohol is ethanol made unfit for human consumption by adulterating it with toxic methanol and pyridine.
