भारतात सर्वाधिक क्षेत्र व्यापणाऱ्या, उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला ६ ते ८ आठवडे पाण्याची बचत करण्यासाठी आपली पाने गाळणाऱ्या कोणत्या वनांना 'मान्सून वने' (Monsoon Forests) असेही म्हटले जाते?
EN
Covering the largest geographical extent in India, shedding their leaves for 6 to 8 weeks in dry summer to conserve moisture, which forests are also widely designated as 'Monsoon Forests'?
योग्य उत्तर: पर्याय (२) - उष्णकटिबंधीय पर्णपाती / पानझडी वने.
विश्लेषण:
•
'उष्णकटिबंधीय पर्णपाती वनांना' (Tropical Deciduous Forests) भारतात 'मान्सून वने' (Monsoon Forests) म्हटले जाते, कारण त्यांची वाढ आणि स्वरूप मान्सूनच्या पर्जन्याशी थेट जोडलेले असते.
•
वैशिष्ट्ये:
•
वार्षिक पर्जन्य: ७० ते २०० सेंमी.
•
झाडे उन्हाळ्यात बाष्पीभवन रोखण्यासाठी ६ ते ८ आठवडे आपली सर्व पाने गाळतात.
•
ही वने भारतातील एकूण वनक्षेत्राच्या सुमारे ६५% पेक्षा जास्त भाग व्यापतात.
•
या वनांचे दोन उपप्रकार पडतात:
१.
आर्द्र पर्णपाती वने (Moist Deciduous - १०० ते २०० सेंमी पाऊस): प्रमुख झाडे - सागवान (Teak), साल (Sal), शिसम, महुआ, आवळा, बांबू, चंदन.
२.
शुष्क पर्णपाती वने (Dry Deciduous - ७० ते १०० सेंमी पाऊस): प्रमुख झाडे - खैर, तेंदू, पळस, कडुनिंब, बेल.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील आर्थिकदृष्ट्या सर्वात मौल्यवान लाकूड (सागवान आणि साल) उष्णकटिबंधीय पर्णपाती वनांमध्येच आढळते. मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, छत्तीसगड आणि ओडिशामध्ये ही वने सर्वाधिक आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) - Tropical Deciduous Forests.
Analysis:
•
Tropical Deciduous Forests are universally referred to as 'Monsoon Forests' across the Indian subcontinent because their phenology is synchronized with the southwest monsoon cycle.
•
Key Botanical Attributes:
•
Rainfall: 70 to 200 cm.
•
Adaptation: Trees shed their foliage simultaneously for 6 to 8 weeks in early summer to prevent transpirational water loss.
•
Prevalence: Constitute over 65% of India's total forest cover.
•
Subdivisions:
1.
Moist Deciduous (100–200 cm): Teak (dominant), Sal, Shisham, Sandalwood, Mahua, and Bamboo.
2.
Dry Deciduous (70–100 cm): Tendu, Palas, Amaltas, Bel, and Khair.
Distractor Analysis:
•
Evergreen forests do not shed leaves collectively; Montane and Mangrove forests occupy restricted eco-zones.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Tropical Deciduous Forests yield India's most prized commercial timbers: Teak (Tectona grandis) and Sal (Shorea robusta).