हवेमधील पाण्याच्या बाष्पाची क्षमता पूर्ण होऊन विशिष्ट तापमानाला हवा बाष्पाने पूर्णतः संपृक्त (Saturated) होते, त्या तापमानाला काय म्हणतात?
EN
What is the temperature called at which air becomes completely saturated with water vapor to its maximum holding capacity?
योग्य उत्तर पर्याय (३) दवबिंदू तापमान (Dew point) आहे.
विश्लेषण:
•
हवेची बाष्प सामावून घेण्याची क्षमता तापमानावर अवलंबून असते; तापमान कमी झाल्यास बाष्प धरून ठेवण्याची क्षमता कमी होते.
•
जेव्हा हवेचे तापमान हळूहळू कमी होते, तेव्हा एका विशिष्ट तापमानाला हव्वेतील बाष्पाचे प्रमाण हे हवेच्या कमाल बाष्पधारण क्षमतेइतके होते (सापेक्ष आर्द्रता १००% होते).
•
या तापमानाला 'दवबिंदू तापमान' (Dew point temperature) म्हणतात. यापेक्षा तापमान किंचितही कमी झाल्यास अतिरिक्त बाष्पाचे रूपांतर दवबिंदूंमध्ये (Dew drops) किंवा धुक्यात होते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ (द्रवीभवन बिंदू): स्थायूचे द्रवात रूपांतर होण्याचे तापमान.
•
पर्याय २ (उत्कलन बिंदू): द्रवाचे वायूत रूपांतर होण्याचे तापमान.
•
पर्याय ४ (निरपेक्ष आर्द्रता): १ घनमीटर हवेतील प्रत्यक्ष बाष्पाचे वस्तुमान (g/m³).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
दवबिंदू तापमानाला हवेची 'सापेक्ष आर्द्रता' (Relative Humidity) नेमकी १००% असते!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) Dew point.
Analysis:
•
The capacity of air to hold moisture decreases as temperature drops.
•
As unsaturated air cools isobarically, it eventually reaches a specific temperature at which the actual vapor pressure equals the saturation vapor pressure (Relative Humidity reaches 100%).
•
This critical saturation temperature is defined as the Dew Point.
•
Any further cooling causes excess moisture to condense into dew, fog, or clouds.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Melting point): Temperature of solid-liquid transition.
•
Option 2 (Boiling point): Temperature where liquid vapor pressure equals atmospheric pressure.
•
Option 4 (Absolute humidity): Mass of water vapor per unit volume of air ($g/m^3$).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
At the dew point temperature, the Relative Humidity of air is exactly 100%.