🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारताचे राष्ट्रपती आणि पंतप्रधान यांच्यातील घटनात्मक संबंधांवर पुढीलपैकी कोणकोणती कलमे विस्तृतपणे प्रकाश टाकतात? (अ) कलम ७४ (राष्ट्रपतींना साहाय्य व सल्ला देण्यासाठी मंत्रिमंडळ असणे) (ब) कलम ७५ (पंतप्रधानांची नियुक्ती व मंत्रिमंडळाची लोकसभेला सामूहिक जबाबदारी) (क) कलम ७८ (संघराज्याच्या प्रशासनाविषयी राष्ट्रपतींना सर्व माहिती सादर करण्याचे पंतप्रधानांचे कर्तव्य) (ड) कलम ७६ (भारताचा महान्यायवादी) खालीलपैकी अचूक पर्याय निवडा:

EN Which of the following Articles comprehensively govern and define the constitutional relationship between the President and the Prime Minister / Council of Ministers? (a) Article 74 (Council of Ministers to aid and advise the President) (b) Article 75 (Appointment of the Prime Minister and collective responsibility of Ministers) (c) Article 78 (Duties of the Prime Minister as respects the furnishing of information to the President) (d) Article 76 (Attorney-General for India) Select the correct option:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

केवळ (अ), (ब) आणि (क)

Only (a), (b), and (c)

केवळ (ब), (क) आणि (ड)

Only (b), (c), and (d)

केवळ (अ), (ब) आणि (ड)

Only (a), (b), and (d)

(अ), (ब), (क) आणि (ड) सर्व

All (a), (b), (c), and (d)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (१) 'केवळ (अ), (ब) आणि (क)' आहे.

विश्लेषण:

संविधानातील तीन प्रमुख कलमे राष्ट्रपती आणि पंतप्रधान/मंत्रिमंडळ यांच्यातील नातेसंबंध निश्चित करतात:

१. कलम ७४: राष्ट्रपतींना त्यांच्या कार्याचा वापर करताना साहाय्य व सल्ला देण्यासाठी एक मंत्रिमंडळ असेल, ज्याचे प्रमुख पंतप्रधान असतील. राष्ट्रपती मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसार कार्य करतील.

२. कलम ७५: पंतप्रधानांची नियुक्ती राष्ट्रपती करतील आणि इतर मंत्र्यांची नियुक्ती पंतप्रधानांच्या सल्ल्याने राष्ट्रपती करतील. मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकरीत्या जबाबदार असेल.

३. कलम ७८: हे पंतप्रधानांचे राष्ट्रपतींप्रति असलेले कर्तव्य सांगते - संघाच्या कारभाराशी संबंधित मंत्रिमंडळाचे सर्व निर्णय राष्ट्रपतींना कळवणे आणि राष्ट्रपतींनी मागितलेली माहिती त्यांना सादर करणे.

४. कलम ७६ हे 'भारताचा महान्यायवादी' (Attorney General) या पदाशी संबंधित आहे, त्याचा राष्ट्रपती-पंतप्रधान संबंधांशी थेट संबंध नाही.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

त्रिसूत्री लक्षात ठेवा: कलम ७४ (सल्ला), कलम ७५ (जबाबदारी/नियुक्ती) आणि कलम ७८ (माहिती पुरवण्याचे कर्तव्य).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (1) 'Only (a), (b), and (c)'.

Analysis:

Three primary constitutional articles govern the relationship between the President and the Prime Minister/Council of Ministers:

1. Article 74: There shall be a Council of Ministers with the Prime Minister at the head to aid and advise the President who shall act in accordance with such advice.

2. Article 75: The Prime Minister shall be appointed by the President and other Ministers shall be appointed by the President on the advice of the Prime Minister; the Council of Ministers shall be collectively responsible to the Lok Sabha.

3. Article 78: Outlines the duties of the Prime Minister to communicate to the President all decisions of the Council of Ministers and furnish information relating to the administration of the Union.

4. Article 76 relates to the Attorney-General for India and is not part of this core bilateral executive relationship.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Memorize the triad: Article 74 (Aid & Advice), Article 75 (Appointment & Responsibility), Article 78 (Duty to inform).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) केवळ (अ), (ब) आणि (क) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (१) 'केवळ (अ), (ब) आणि (क)' आहे.

⚠️ पर्याय (2) केवळ (ब), (क) आणि (ड) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) केवळ (अ), (ब) आणि (ड) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) (अ), (ब), (क) आणि (ड) सर्व (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'केवळ (अ), (ब) आणि (क)' हे असून ते 'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन