नाना फडणवीसांनी इंग्रजांच्या विरुद्ध खालील कोणत्या सत्ताधीशांचा 'आखिल भारतीय राज्यसंघ' निर्माण केला होता ? अ. मराठा सरकार (पेशवे), हैद्राबादचा निजाम ब. म्हैसूरचा हैदरअली, नागपूरकर भोसले क. अर्काटचा नबाब, चंद्रनागरचा नबाब ड. पंजाबचा महानसिंग, त्रावणकोरचा मार्तंड वर्मा
EN
Against the British, Nana Fadnavis formed an 'All India Confederacy' of which of the following rulers?
a. Maratha Government (Peshwa), Nizam of Hyderabad
b. Hyder Ali of Mysore, Bhosales of Nagpur
c. Nawab of Arcot, Nawab of Chandernagore
d. Maha Singh of Punjab, Martanda Varma of Travancore
योग्य उत्तर: पर्याय (१) अ आणि ब फक्त
सविस्तर विश्लेषण:
•
पहिल्या इंग्रज-मराठा युद्धादरम्यान (१७७५–१७८२) नाना फडणवीस यांनी १७७९-८० मध्ये ब्रिटिशांच्या साम्राज्य विस्ताराला शह देण्यासाठी ऐतिहासिक 'चतुरंगी राज्यसंघ' (Grand Anti-British Confederacy) स्थापन केला होता.
•
सहभागी सत्ताधीश:
•
अ: मराठा सरकार (पेशवे) व हैदराबादचा निजाम
•
ब: म्हैसूरचा हैदरअली व नागपूरकर भोसले (मुधोजी भोसले)
•
या चारही प्रमुख भारतीय सत्तांनी एकत्र येऊन ब्रिटिशांवर एकाच वेळी वेगवेगळ्या आघाड्यांवर आक्रमण करण्याची योजना आखली होती.
•
अर्काटचा नवाब इंग्रजांचा मांडलिक होता, तर पंजाब व त्रावणकोर या संघात नव्हते.
त्यामुळे अ आणि ब फक्त हा पर्याय अचूक आहे.
---
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
नाना फडणवीसांची मुत्सद्देगिरी: जेम्स ग्रँट डफने नाना फडणवीसांना 'मराठ्यांचा मेकियाव्हेली' (Machiavelli of the Marathas) म्हटले आहे.
•
सालबाईचा तह (१७८२): या युद्धाचा शेवट १७८२ मध्ये सालबाईच्या तहाने झाला, ज्यामुळे ब्रिटिशांना पुढील २० वर्षे शांतता पाळावी लागली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) a and b only
Detailed Analysis:
•
During the First Anglo-Maratha War (1775–1782), Nana Fadnavis engineered a historic All-India Anti-British Confederacy (Quadruple Alliance) in 1779–1780 to halt British aggression.
•
Constituent Rulers:
•
a: The Maratha Peshwa Government and the Nizam of Hyderabad
•
b: Hyder Ali of Mysore and the Bhosales of Nagpur
•
The strategy entailed simultaneous multi-front assaults against British settlements in Bombay, Madras, and Bengal.
•
The Nawab of Arcot was a British dependent, while Punjab and Travancore had no involvement in this alliance.
Thus, only statements a and b are correct.
---
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
'Machiavelli of the Marathas': British historian James Grant Duff conferred this epithet upon Nana Fadnavis for his supreme diplomatic acumen.
•
Treaty of Salbai (1782): Concluded the war, preserving the Maratha Empire and securing peace for two decades.