'दिवाण-ए-अमीर-ए-कोही' नावाचे स्वतंत्र खाते कोणी स्थापन केले ?
EN
Who established the separate department named 'Diwan-i-Amir-i-Kohi'?
योग्य उत्तर: (2) मुहम्मद बिन तुघलक
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
'दिवाण-ए-अमीर-ए-कोही' (Diwan-i-Amir-i-Kohi):
•
दिल्ली सल्तनतचा सुलतान मुहम्मद बिन तुघलक (1325–1351) याने शेतीचा विकास करण्यासाठी आणि पडीक जमीन लागवडीखाली आणण्यासाठी 'दिवाण-ए-अमीर-ए-कोही' नावाचे स्वतंत्र कृषी मंत्रालय/खाते स्थापन केले.
•
या खात्याची उद्दिष्टे व कार्ये:
•
दुष्काळग्रस्त भागात शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत देणे आणि विहिरी खोदण्यासाठी व बी-बियाणे खरेदी करण्यासाठी 'सोंधार' किंवा 'तक्कावी' (Takkavi/Sondhar) नावाने तारणमुक्त कृषी कर्जे वाटप करणे.
•
पीक फेरपालट (Crop rotation) पद्धतीचा अवलंब करून गव्हाऐवजी बार्ली आणि ज्वारीऐवजी ऊस व द्राक्षे अशी नगदी पिके घेण्यास प्रोत्साहन देणे.
•
दिल्लीजवळ सुमारे 60 चौरस मैलांचा सरकारी कृषी प्रकल्प सुरू करण्यात आला होता, परंतु भ्रष्ट अधिकाऱ्यांमुळे आणि अयोग्य जमिनीच्या निवडीमुळे हा प्रयोग अपयशी ठरला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
दिल्ली सल्तनतची प्रमुख प्रशासकीय मंत्रालये (वारंवार जोड्या लावा मध्ये विचारली जातात):
1.
दिवाण-ए-विझारत: वित्त व महसूल मंत्रालय (वजीर).
2.
दिवाण-ए-अरीझ: सैन्य मंत्रालय (बलबनाने स्थापन केले).
3.
दिवाण-ए-इन्शा: शाही पत्रव्यवहार विभाग.
4.
दिवाण-ए-रसालत: परराष्ट्र व धार्मिक व्यवहार विभाग.
5.
दिवाण-ए-मुस्तखराज: थकीत महसूल वसुली विभाग (अल्लाउद्दीन खिलजी).
6.
दिवाण-ए-कोही: स्वतंत्र कृषी विभाग (मुहम्मद बिन तुघलक).
7.
दिवाण-ए-खैरात व दिवाण-ए-बंदगान: दानधर्म व गुलाम विभाग (फिरोजशाह तुघलक).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (2) Muhammad bin Tughluq
Detailed Explanation:
•
Establishment of 'Diwan-i-Amir-i-Kohi':
•
Sultan Muhammad bin Tughluq (1325–1351 CE) created a dedicated ministry for agricultural development named Diwan-i-Amir-i-Kohi (Department of Agriculture).
•
Objectives and Scope:
•
To bring extensive uncultivated waste tracts under the plough and improve agricultural productivity.
•
To provide direct financial relief to distressed farmers through state agricultural loans known as Sondhar (advance farm loans) or Takkavi to dig wells, procure cattle, and purchase seeds during times of severe drought in the Doab.
•
Encouraged crop rotation and shift from food grains to high-value commercial cash crops (e.g., from barley to wheat, and from wheat to sugarcane and grapes).
•
A 60-square-mile model farm project was launched near Delhi; however, despite heavy investment of 70 lakh tankas, it collapsed due to corrupt supervisors, poor soil quality, and premature termination.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Essential Departments of the Delhi Sultanate:
•
Diwan-i-Wizarat: Finance and Revenue (Wazir).
•
Diwan-i-Arz: Military Administration (founded by Balban).
•
Diwan-i-Insha: Royal Chancery and Imperial Correspondence.
•
Diwan-i-Risalat: Religious Affairs and Foreign Appeals.
•
Diwan-i-Mustakhraj: Arrears Collection (Alauddin Khalji).
•
Diwan-i-Kohi: Agriculture Department (Muhammad bin Tughluq).
•
Diwan-i-Bandagan: Department of Royal Slaves (Firoz Shah Tughlaq).
•
Diwan-i-Khairat: Public Charity and Welfare (Firoz Shah Tughlaq).