🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Group C Pre 2024 MEDIUM

भारतीय राज्यघटनेच्या संघराज्यीय वैशिष्ट्यांमध्ये खालीलपैकी कशाचा समावेश होत नाही? (a) अखिल भारतीय सेवा (b) एकेरी न्यायव्यवस्था (c) स्वतंत्र न्यायव्यवस्था (d) अधिकारांची विभागणी पर्यायी उत्तरे :

EN Which of the following is not included in the federal features of the Indian Constitution? (a) All India Services (b) Integrated judiciary (c) Independent judiciary (d) Division of powers Answer options:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (a) आणि (c)

Only (a) and (c)

फक्त (a) आणि (b)

Only (a) and (b)

फक्त (b) आणि (c)

Only (b) and (c)

फक्त (c) आणि (d)

Only (c) and (d)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (फक्त (a) आणि (b))

स्पष्टीकरण:

• प्रश्नात विचारले आहे की कोणत्या घटकांचा 'संघराज्यीय वैशिष्ट्यांमध्ये' समावेश होत नाही (म्हणजेच ती एकात्मक वैशिष्ट्ये आहेत):

• (a) अखिल भारतीय सेवा (All India Services): हे एकात्मक (Unitary) वैशिष्ट्य आहे; कारण आयएएस/आयपीएस अधिकाऱ्यांची भरती व नियंत्रण केंद्र सरकारकडे असते, परंतु ते राज्यांमध्ये प्रमुख प्रशासकीय पदे भूषवतात.

• (b) एकेरी न्यायव्यवस्था (Integrated Judiciary): हेही एकात्मक वैशिष्ट्य आहे; कारण संपूर्ण देशात एकच एकात्मिक न्यायालयीन रचना आहे.

• संघराज्यीय (Federal) वैशिष्ट्ये:

• (c) स्वतंत्र न्यायव्यवस्था (Independent Judiciary)

• (d) अधिकारांची विभागणी (Division of Powers - ७ वी अनुसूची).

• त्यामुळे (a) आणि (b) चा समावेश संघराज्यीय वैशिष्ट्यांत होत नाही.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अखिल भारतीय सेवा आणि एकेरी न्यायव्यवस्था ही संविधानाची एकात्मक वैशिष्ट्ये आहेत, संघराज्यीय नाहीत.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (Only (a) and (b))

Explanation:

• The question asks which features are NOT federal features (i.e. they are unitary/centralising features):

• (a) All India Services: Unitary feature, as officers are recruited and trained by the Centre but serve key posts in the States.

• (b) Integrated Judiciary: Unitary feature, as a single unified pyramid of courts enforces both central and state laws.

• Federal features:

• (c) Independent Judiciary

• (d) Division of Powers.

• Therefore, (a) and (b) are not federal features.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

All-India Services (Art. 312) and Integrated Judiciary are prominent Unitary features of the Constitution.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त (a) आणि (c) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) फक्त (a) आणि (b) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय २ (फक्त (a) आणि (b))

⚠️ पर्याय (3) फक्त (b) आणि (c) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) फक्त (c) आणि (d) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book १. संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व By OM

भारतीय संविधान हा भारताचा सर्वोच्च कायदा आहे. राज्यव्यवस्था म्हणजे देशाचा राज्यकारभार चालवणारी शासनसंस्था व तिची विविध अंगे (कायदेमंडळ, कार्यकारी मंडळ व न्यायमंडळ) यांच्यातील संबंधांचा अभ्यास होय. MPSC परीक्षेत या घटकावर पायाभूत संकल्पना विचारल्या जातात.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	संविधान हा देशाचा सर्वोच्च कायदा असून देशातील इतर सर्व कायदे संविधानाला सुसंगत असावे लागतात.
2	भारताने सांसदीय शासन प्रणाली (Parliamentary System) ब्रिटनच्या राज्यघटनेवरून स्वीकारली आहे.
3	संविधानात ३ मुख्य अंगे आहेत: १) कायदेमंडळ (संसद/विधानमंडळ), २) कार्यकारी मंडळ (राष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्री), ३) स्वतंत्र न्यायमंडळ (सर्वोच्च व उच्च न्यायालये).
4	डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना 'भारतीय संविधानाचे शिल्पकार' (Father of the Indian Constitution) मानले जाते.
5	२६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी संविधान स्वीकृत झाले (संविधान दिन) आणि २६ जानेवारी १९५० पासून पूर्णतः अमलात आले.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त (a) आणि (b)' हे असून ते 'संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'संविधानाचा अर्थ, स्वरूप व महत्त्व' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन