भारत हे 'गणराज्य' आहे, याचा अर्थ : अ) येथे लोकशाही आहे. ब) राष्ट्रप्रमुख (राष्ट्रपती) लोकांनी अप्रत्यक्षरित्या निवडून दिलेला असतो. क) येथे संसदीय पद्धती आहे. ड) पंतप्रधान व त्यांचे मंत्रिमंडळ लोकांनी निवडून दिलेले असते. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत?
EN
India is a 'Republic', which means:
(a) There is democracy here.
(b) The head of the state (President) is indirectly elected by the people.
(c) There is a parliamentary system here.
(d) The Prime Minister and Council of Ministers are elected by the people.
Which of the above statement(s) is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (ब फक्त) आहे.
'गणराज्य' (Republic) या संकल्पनेचा खरा अर्थ:
•
लोकशाहीचे दोन प्रकार असतात: १. राजेशाही (Monarchy) आणि २. गणराज्य (Republic).
•
गणराज्य म्हणजे: देशाचा सर्वोच्च राष्ट्रप्रमुख (राष्ट्रपती) वंशपरंपरेने गादीवर न बसता, एका निश्चित कालावधीसाठी जनतेकडून प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षरीत्या निवडून दिलेला असतो.
•
भारतात राष्ट्रपती हे अप्रत्यक्षपणे ५ वर्षांच्या कार्यकाळासाठी निवडून येतात, म्हणूनच भारत हे 'गणराज्य' आहे.
•
ब्रिटनमध्ये लोकशाही (अ), संसदीय पद्धत (क), आणि निवडून आलेले मंत्रिमंडळ (ड) आहे; तरीही ब्रिटन गणराज्य नाही, कारण तेथील राष्ट्रप्रमुख (राजा/राणी) वंशपरंपरेने येतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गणराज्याचा दुसरा महत्त्वाचा अर्थ म्हणजे राजकीय सार्वभौमत्व एका व्यक्तीच्या हाती नसून जनतेच्या हाती असते आणि कोणत्याही विशेषाधिकारप्राप्त वर्गाचा (Privileged Class) अभाव असतो; सर्व सार्वजनिक पदे प्रत्येक नागरिकासाठी खुली असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Only (b)).
Constitutional Meaning of a 'Republic':
•
A democratic polity can be classified into either a Monarchy or a Republic.
•
In a Republic, the head of state is always elected directly or indirectly for a fixed term, and never succeeds through hereditary succession.
•
India is a Republic because its head of state (the President) is indirectly elected by an electoral college for a 5-year tenure.
•
The UK possesses democracy, parliamentary government, and an elected Prime Minister, but is a Constitutional Monarchy (not a Republic) because its Monarch is hereditary.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
A republic also denotes two additional attributes: vesting of political sovereignty in the people (not a single individual) and the absence of any privileged aristocratic class.