🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2014 MEDIUM

भारतातील घटनादुरुस्ती प्रक्रियेविषयी पुढीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

EN Which of the following statements regarding the constitutional amendment process in India is incorrect?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

घटनादुरुस्ती विधेयक संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात सादर करता येते.

A constitutional amendment bill can be introduced in either House of Parliament.

घटनादुरुस्ती विधेयकाला संमती राष्ट्रपतींना द्यावीच लागते.

The President is bound to give assent to a constitutional amendment bill.

घटनादुरुस्ती विधेयक सादर करण्यापूर्वी राष्ट्रपतींची पूर्वसंमती आवश्यक असते.

Prior permission of the President is required before introducing a constitutional amendment bill.

घटनादुरुस्ती विधेयकासंबंधी संसदेच्या दोन्ही सभागृहात असहमती निर्माण झाल्यास संयुक्त अधिवेशन बोलविण्याची तरतूद नाही.

There is no provision for convening a joint sitting if disagreement arises between both Houses of Parliament regarding an amendment bill.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३ (घटनादुरुस्ती विधेयक सादर करण्यापूर्वी राष्ट्रपतींची पूर्वसंमती आवश्यक असते)

स्पष्टीकरण:

• कलम ३६८ नुसार घटनादुरुस्ती प्रक्रियेचे नियम:

• पर्याय १: घटनादुरुस्ती विधेयक संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात (लोकसभा किंवा राज्यसभा) सादर करता येते. (विधान सत्य आहे)

• पर्याय २: २४ व्या घटनादुरुस्तीनुसार (१९७१), घटनादुरुस्ती विधेयकाला संमती देणे राष्ट्रपतींवर बंधनकारक आहे ('shall give his assent'). (विधान सत्य आहे)

• पर्याय ३: घटनादुरुस्ती विधेयक सादर करण्यासाठी राष्ट्रपतींच्या पूर्वसंमतीची कोणतीही आवश्यकता नसते. त्यामुळे हे विधान अयोग्य (चुकीचे) आहे.

• पर्याय ४: घटनादुरुस्ती विधेयकाबाबत दोन्ही सभागृहांमध्ये मतभेद झाल्यास संयुक्त बैठक (Joint Sitting - कलम १०८) बोलावण्याची कोणतीही तरतूद नाही; विधेयक दोन्ही सभागृहांनी स्वतंत्रपणे मंजूर करावे लागते. (विधान सत्य आहे)

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

घटनादुरुस्ती विधेयक मांडण्यासाठी राष्ट्रपतींची पूर्वसंमती लागत नाही आणि घटनादुरुस्तीसाठी संयुक्त बैठकीची (Joint Sitting) कोणतीही तरतूद नाही (कलम ३६८).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (Prior permission of the President is required before introducing a constitutional amendment bill)

Explanation:

• Constitutional amendment rules under Article 368:

• Option 1: A Constitutional Amendment Bill can be introduced in either House of Parliament. (Correct)

• Option 2: Under the 24th Amendment (1971), the President must give his assent to a Constitutional Amendment Bill; he has no veto power. (Correct)

• Option 3: No prior permission/recommendation of the President is required to introduce a Constitutional Amendment Bill. Hence, this statement is incorrect.

• Option 4: There is no provision for a joint sitting of both Houses under Article 108 in case of a deadlock on a Constitutional Amendment Bill; both Houses must pass it separately. (Correct)

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

A constitutional amendment bill does NOT require prior presidential recommendation, and there is NO joint sitting provision for amendment bills.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) घटनादुरुस्ती विधेयक संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात सादर करता येते. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) घटनादुरुस्ती विधेयकाला संमती राष्ट्रपतींना द्यावीच लागते. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) घटनादुरुस्ती विधेयक सादर करण्यापूर्वी राष्ट्रपतींची पूर्वसंमती आवश्यक असते. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ३ (घटनादुरुस्ती विधेयक सादर करण्यापूर्वी राष्ट्रपतींची पूर्वसंमती आवश्यक असते)

✗ पर्याय (4) घटनादुरुस्ती विधेयकासंबंधी संसदेच्या दोन्ही सभागृहात असहमती निर्माण झाल्यास संयुक्त अधिवेशन बोलविण्याची तरतूद नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

प्रमुख घटनादुरुस्त्या व दुरुस्ती प्रक्रिया (कलम ३६८) घटक चाचणी

quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'घटनादुरुस्ती विधेयक सादर करण्यापूर्वी राष्ट्रपतींची पूर्वसंमती आवश्यक असते.' हे असून ते 'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

भारतातील घटनादुरुस्ती प्रक्रियेविषयी पुढीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन