🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Forest Service Mains 2021 MEDIUM

अॅटर्नी जनरलबाबत खालीलपैकी अयोग्य कथन ओळखा.

EN Identify the incorrect statement regarding the Attorney General of India:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

अॅटर्नी जनरल साठी सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधिशाची पात्रता असली पाहिजे.

He must be qualified to be appointed as a Judge of the Supreme Court.

अॅटर्नी जनरल हा राष्ट्रपतीची मर्जी असेपर्यंत आपल्या पदावर राहतो.

The Attorney General holds office during the pleasure of the President.

भारतामध्ये अॅटर्नी जनरल हा मंत्रिमंडळाचा सदस्य असतो.

In India, the Attorney General is a member of the Cabinet.

अॅटर्नी जनरलला संसदेच्या दोन्ही सभागृहात भाषण करण्याचा विशेषाधिकार प्राप्त आहे.

The Attorney General has the privilege to speak in both Houses of Parliament.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३ (भारतामध्ये अॅटर्नी जनरल हा मंत्रिमंडळाचा सदस्य असतो.)

स्पष्टीकरण:

१. विधान ३ अयोग्य आहे: भारतामध्ये ॲटर्नी जनरल (महान्यायवादी - कलम ७६) हे मंत्रिमंडळाचे (Cabinet) सदस्य नसतात. (ब्रिटनमध्ये ॲटर्नी जनरल हे कॅबिनेटचे सदस्य असतात, परंतु भारतात कायदेविषयक बाबींसाठी मंत्रिमंडळात स्वतंत्र 'विधी व न्याय मंत्री' असतात).

२. इतर विधाने योग्य आहेत:

• विधान १: ॲटर्नी जनरल होण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयाचा न्यायाधीश होण्यासाठी आवश्यक असणारी पात्रता असावी लागते (कलम ७६(१)).

• विधान २: ॲटर्नी जनरल हे राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत (During the pleasure of the President) पद धारण करतात (कलम ७६(४)).

• विधान ४: कलम ८८ अन्वये त्यांना संसदेच्या दोन्ही सभागृहांत भाषण करण्याचा व कामकाजात सहभागी होण्याचा अधिकार आहे (मात्र मतदानाचा अधिकार नसतो).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भारतात महान्यायवादी (Attorney General) हे कॅबिनेटचे सदस्य नसतात. कलम ८८ नुसार त्यांना संसदेत बोलण्याचा अधिकार आहे, परंतु मतदान करण्याचा अधिकार नाही.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (In India, the Attorney General is a member of the Cabinet.)

Explanation:

1. Statement 3 is incorrect: In India, the Attorney General is NOT a member of the Union Cabinet. Unlike in Britain (where the Attorney General is a cabinet minister), India has a separate Law Minister in the Cabinet to handle legal affairs.

2. Other statements are correct:

• Option 1: He must be qualified to be appointed as a Judge of the Supreme Court (Article 76(1)).

• Option 2: He holds office during the pleasure of the President (Article 76(4)).

• Option 4: Under Article 88, he has the right to speak and participate in the proceedings of both Houses of Parliament, but without the right to vote.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The Attorney General has the right to audience in all Indian courts and can speak in Parliament (Art 88), but has NO right to vote and is NOT a cabinet member.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) अॅटर्नी जनरल साठी सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधिशाची पात्रता असली पाहिजे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) अॅटर्नी जनरल हा राष्ट्रपतीची मर्जी असेपर्यंत आपल्या पदावर राहतो. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) भारतामध्ये अॅटर्नी जनरल हा मंत्रिमंडळाचा सदस्य असतो. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ३ (भारतामध्ये अॅटर्नी जनरल हा मंत्रिमंडळाचा सदस्य असतो.)

✗ पर्याय (4) अॅटर्नी जनरलला संसदेच्या दोन्ही सभागृहात भाषण करण्याचा विशेषाधिकार प्राप्त आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'भारतामध्ये अॅटर्नी जनरल हा मंत्रिमंडळाचा सदस्य असतो.' हे असून ते 'नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

अॅटर्नी जनरलबाबत खालीलपैकी अयोग्य कथन ओळखा.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन