🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था ASO Mains 2020 MEDIUM

भारतासाठी संसदेचे द्विगृही कायदेमंडळ पद्धत स्वीकारण्यामागे पुढीलपैकी कोणते उद्दिष्ट नाही ?

EN Which of the following was not an objective behind adopting a bicameral legislature for India?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

घटक राज्यांना प्रतिनिधित्व मिळवून देणे.

Securing representation for the constituent States

संघराज्य पद्धतीचे एक वैशिष्ट्य जपणे.

Preserving a federal feature of the polity

कायदे निर्मितीच्या प्रक्रियेत सखोल विचार विनिमय करून पुनर्विचार करता येणे.

Enabling thorough discussion and reconsideration in the law-making process

राजकीय पक्षांमधील महत्त्वाच्या नेत्यांना संसदेवर निवडून आणणे.

Getting prominent political party leaders elected to Parliament

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (4) राजकीय पक्षांमधील महत्त्वाच्या नेत्यांना संसदेवर निवडून आणणे.

द्विगृही कायदेमंडळ पद्धत (Bicameralism) स्वीकारण्यामागील उद्दिष्टे:

• घटक राज्यांना प्रतिनिधित्व मिळवून देणे (पर्याय 1): राज्यसभा हे राज्यांचे प्रतिनिधित्व करणारे सभागृह आहे, ज्यामुळे संघराज्यातील घटक राज्यांचे अधिकार सुरक्षित राहतात.

• संघराज्य पद्धतीचे वैशिष्ट्य जपणे (पर्याय 2): संघराज्यामध्ये केंद्र व राज्यांच्या समतोलासाठी द्विगृही कायदेमंडळ हे एक मूलभूत व अनिवार्य वैशिष्ट्य मानले जाते.

• कायदे निर्मितीच्या प्रक्रियेत सखोल पुनर्विचार (पर्याय 3): लोकसभेत घाईगडबडीने, भावनेच्या भरात किंवा राजकीय दबावात मंजूर झालेल्या विधेयकांवर दुसऱ्या सभागृहात शांतपणे, परिपक्वतेने आणि पुनर्विचार करून चर्चा करणे हा राज्यसभेचा मुख्य उद्देश आहे.

• पर्याय (4) घटनात्मक उद्दिष्ट नाही: पराभूत किंवा राजकीय पक्षातील महत्त्वाच्या नेत्यांची सोय करणे हे द्विगृही पद्धत स्वीकारण्यामागील अधिकृत घटनात्मक उद्दिष्ट नव्हते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• द्विगृही पद्धतीचा उगम: भारतात पहिल्यांदा केंद्रात द्विगृही कायदेमंडळाची स्थापना भारत सरकार कायदा, 1919 (मॉन्टेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा) द्वारे झाली होती.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Getting prominent political party leaders elected to Parliament.

Objectives of Bicameral Legislature in India:

• Representation of Constituent States (Option 1): The Rajya Sabha (Council of States) provides institutional representation to the federal units of the country.

• Preserving Federalism (Option 2): Bicameralism is an indispensable feature of federal governance that checks unitarian overreach.

• Checks against Hasty Legislation (Option 3): A second chamber acts as a revising house, preventing hasty, emotional, or ill-considered bills passed by the lower house.

• Option (4) is not a constitutional objective: Rehabilitating defeated party leaders or providing political accommodation was never an intended purpose of the framers of the Constitution.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Historical Origin: Bicameralism at the Centre in India was first introduced by the Government of India Act, 1919 (Montagu-Chelmsford Reforms).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) घटक राज्यांना प्रतिनिधित्व मिळवून देणे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) संघराज्य पद्धतीचे एक वैशिष्ट्य जपणे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) कायदे निर्मितीच्या प्रक्रियेत सखोल विचार विनिमय करून पुनर्विचार करता येणे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) राजकीय पक्षांमधील महत्त्वाच्या नेत्यांना संसदेवर निवडून आणणे. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (4) राजकीय पक्षांमधील महत्त्वाच्या नेत्यांना संसदेवर निवडून आणणे.**[/gold]

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय संसद: लोकसभा, राज्यसभा व संसदीय समित्या घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राजकीय पक्षांमधील महत्त्वाच्या नेत्यांना संसदेवर निवडून आणणे.' हे असून ते 'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतीय संसद: लोकसभा व राज्यसभा' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

भारतासाठी संसदेचे द्विगृही कायदेमंडळ पद्धत स्वीकारण्यामागे पुढीलपैकी कोणते उद्दिष्ट नाही ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन