🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारतीय संविधानातील राज्यांच्या राज्यपालांच्या पदावधी व बडतर्फीविषयी खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही (चूक आहे)?

EN Which of the following statements regarding the tenure and removal of the Governor of a State is **NOT correct**?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

राज्यपाल पदाचा सामान्य कार्यकाळ 5 वर्षांचा असला, तरी ते राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत पद धारण करतात.

Although the normal term of the Governor is five years, he holds office during the pleasure of the President.

'राष्ट्रपतींची मर्जी' (Doctrine of Pleasure) वापरण्याच्या कारणांविषयी सामान्यतः कोणत्याही न्यायालयात जाब विचारता येत नाही.

The exercise of the 'pleasure of the President' cannot ordinarily be questioned or reviewed on whims in courts.

राज्यपालांना पदाची निश्चित घटनात्मक सुरक्षितता (Security of tenure) नसते, राष्ट्रपती त्यांना कोणत्याही वेळी पदावरून हटवू शकतात.

Governors do not have security of tenure and can be removed at any time by the President.

राज्यघटनेने अशा विशिष्ट कारणांची निश्चित सूची दिली आहे, ज्या आधारांवरच राष्ट्रपती राज्यपालांना पदावरून बडतर्फ करू शकतात.

The Constitution specifies fixed grounds on which alone the President can remove the Governor from office.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर पर्याय (4) आहे (हे विधान चुकीचे आहे).

• कलम 156 व राज्यपालांची बडतर्फी:

भारतीय राज्यघटनेत राष्ट्रपती राज्यपालांना कोणत्या आधारावर पदावरून हटवू शकतात, याबाबत कोणतीही कारणे वा प्रक्रिया दिलेली नाही. त्यामुळे विधान (4) चुकीचे आहे.

• कलम 156(1) नुसार राज्यपाल केवळ 'राष्ट्रपतींची मर्जी' असेपर्यंत पद धारण करतात. राष्ट्रपती त्यांना 5 वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण होण्यापूर्वी केव्हाही कोणत्याही कारणाशिवाय पदावरून दूर करू शकतात किंवा एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात बदली करू शकतात.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (1), (2), (3): हे तिन्ही विधाने राज्यघटनेच्या कलम 156 आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या घटनापीठाच्या निकालांशी सुसंगत व खरी आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

राष्ट्रपतींना महाभियोगाद्वारे (कलम 61) हटवले जाते आणि सर्वोच्च/उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना सिद्ध झालेली गैरवर्तणूक वा अकार्यक्षमता या आधारावर संसदेमार्फत हटवले जाते; परंतु राज्यपालांना हटवण्यासाठी कोणतीही महाभियोग किंवा संसदीय प्रक्रिया लागत नाही.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (4) (This statement is incorrect).

• Article 156 & Removal of Governor:

The Indian Constitution lays down NO grounds whatsoever for the removal of a Governor. Hence, statement (4) is completely incorrect.

• Under Article 156(1), the Governor holds office during the pleasure of the President. The President can remove or transfer a Governor at any time before the completion of the 5-year term without assigning reasons.

Distractor Analysis:

• Options (1), (2), and (3): Accurately describe the constitutional position of the Governor's tenure under Article 156.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Unlike the President (impeached under Article 61) and Supreme Court/High Court judges (removed by Parliament on proven misbehaviour or incapacity), the Governor has no constitutional impeachment procedure.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) राज्यपाल पदाचा सामान्य कार्यकाळ 5 वर्षांचा असला, तरी ते राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत पद धारण करतात. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) 'राष्ट्रपतींची मर्जी' (Doctrine of Pleasure) वापरण्याच्या कारणांविषयी सामान्यतः कोणत्याही न्यायालयात जाब विचारता येत नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) राज्यपालांना पदाची निश्चित घटनात्मक सुरक्षितता (Security of tenure) नसते, राष्ट्रपती त्यांना कोणत्याही वेळी पदावरून हटवू शकतात. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) राज्यघटनेने अशा विशिष्ट कारणांची निश्चित सूची दिली आहे, ज्या आधारांवरच राष्ट्रपती राज्यपालांना पदावरून बडतर्फ करू शकतात. (अचूक उत्तर): अचूक उत्तर पर्याय (4) आहे (हे विधान चुकीचे आहे).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राज्यघटनेने अशा विशिष्ट कारणांची निश्चित सूची दिली आहे, ज्या आधारांवरच राष्ट्रपती राज्यपालांना पदावरून बडतर्फ करू शकतात.' हे असून ते 'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राज्यपाल: नेमणूक, अधिकार व विवेकाधिकार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन