🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था MPSC Pre 2022 MEDIUM

खालील विधाने विचारात घेऊन, योग्य पर्याय निवडा: अ) राज्यघटनेतील अनुच्छेद 371(A) मध्ये नागालँडसाठी विशेष तरतुदी करण्यात आलेल्या आहे. ब) नागांच्या धार्मिक आणि सामाजीक प्रथांच्या बाबतीत संसदेच्या कोणत्याही कायद्यास नागालँड विधानसभेच्या मान्यतेशिवाय लागु करता येत नाही. क) ट्युएनसांग हा नागालँडमधील सर्वाधिक विकसित जिल्हा आहे. पर्यायी उत्तरे :

EN Consider the following statements and choose the correct option : (a) The special provisions for Nagaland are made in Article 371 (A). (b) No act of the Parliament with respect to the religious or social practices of Nagas can be applied without the approval of the Legislative Assembly of Nagaland. (c) Tuensang is the most developed district of Nagaland.
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
विधाने अ आणि ब बरोबर आहेत
Statements (a) and (b) are correct
B
फक्त विधान अ बरोबर आहे
Only statement (a) is correct
C
विधाने अ आणि क बरोबर आहेत
Statements (a) and (c) are correct
D
सर्व विधाने बरोबर आहेत
All statements are correct
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (विधाने अ आणि ब बरोबर आहेत)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• विधान (अ) बरोबर आहे: १३ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९६२ द्वारे संविधानात अनुच्छेद ३७१A समाविष्ट करून नागालँडसाठी विशेष तरतुदी करण्यात आल्या.
• विधान (ब) बरोबर आहे: अनुच्छेद ३७१A(१)(a) नुसार, नागांच्या धार्मिक किंवा सामाजिक प्रथा, नागा प्रथागत कायदा व कार्यपद्धती, दिवाणी व फौजदारी न्यायप्रशासन, आणि जमिनीची मालकी व हस्तांतरण या बाबींसंदर्भात संसदेचा कोणताही कायदा नागालँड विधानसभेने ठरावाद्वारे मान्यता दिल्याशिवाय नागालँडला लागू होत नाही.
• विधान (क) चूक आहे: ट्युएनसांग (Tuensang) हा नागालँडमधील सर्वाधिक विकसित नव्हे, तर अतिशय मागास व दुर्गम जिल्हा होता, ज्याच्यासाठी अनुच्छेद ३७१A(१)(d) अन्वये १० वर्षांसाठी ३५ सदस्यीय स्वतंत्र प्रादेशिक परिषद (Regional Council) स्थापन करण्यात आली होती.
• म्हणून विधाने अ आणि ब बरोबर आहेत.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• कलम ३७१A: नागालँड (१३ वी घटनादुरुस्ती, १९६२).
• ट्युएनसांग जिल्हा: मागास जिल्हा (विशेष प्रादेशिक परिषद).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (Statements (a) and (b) are correct)

Detailed Explanation:

• Statement (a) is correct: Article 371A was inserted by the 13th Constitutional Amendment Act, 1962, making special provisions for the State of Nagaland.
• Statement (b) is correct: Under Article 371A(1)(a), no Act of Parliament in respect of religious or social practices of the Nagas, Naga customary law and procedure, administration of civil and criminal justice involving Naga customary law, and ownership and transfer of land shall apply to Nagaland unless the Legislative Assembly of Nagaland so decides by a resolution.
• Statement (c) is incorrect: Tuensang was NOT the most developed district; it was an underdeveloped, backward tribal area for which a special Regional Council of 35 members was constituted under Article 371A(1)(d).
• Hence, statements (a) and (b) are correct.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Article 371A: Nagaland (13th CAA, 1962).
• Tuensang: Backward district with a special regional council administered by the Governor.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) विधाने अ आणि ब बरोबर आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय १ (विधाने अ आणि ब बरोबर आहेत)**
⚠️ पर्याय (2) फक्त विधान अ बरोबर आहे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) विधाने अ आणि क बरोबर आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) सर्व विधाने बरोबर आहेत (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'केंद्रशासित प्रदेश व विशेष राज्यांच्या तरतुदी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: केंद्रशासित प्रदेश व विशेष राज्यांच्या तरतुदी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'केंद्रशासित प्रदेश व विशेष राज्यांच्या तरतुदी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'केंद्रशासित प्रदेश व विशेष राज्यांच्या तरतुदी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'केंद्रशासित प्रदेश व विशेष राज्यांच्या तरतुदी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'केंद्रशासित प्रदेश व विशेष राज्यांच्या तरतुदी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →