🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2020 MEDIUM

महाराष्ट्रातील लोकायुक्त बाबत खालीलपैकी काय खरे नाही?

EN Which of the following is NOT true regarding the Lokayukta in Maharashtra?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

2 ऑक्टोबर 1972 रोजी महाराष्ट्र लोकायुक्त संस्था निर्माण करण्यात आली.

Maharashtra Lokayukta institution was created on 2 October 1972.

महाराष्ट्राचे प्रथम लोकायुक्त न्यायमुर्ती एस.पी. कोतवाल होते.

The first Lokayukta of Maharashtra was Justice S. P. Kotval.

लोकायुक्त ही स्वतंत्र वैधानिक संस्था आहे.

Lokayukta is an independent statutory body.

महाराष्ट्र लोकायुक्त आणि उप-लोकायुक्त अधिनियम 1971 मध्ये लोकायुक्त आणि उप-लोकायुक्त यांचे अधिकार, कार्य व अधिकार क्षेत्र नमूद करण्यात आले आहे.

The powers, functions, and jurisdiction of Lokayukta and Upa-Lokayukta are mentioned in the Maharashtra Lokayukta and Upa-Lokayuktas Act, 1971.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (2 ऑक्टोबर 1972 रोजी महाराष्ट्र लोकायुक्त संस्था निर्माण करण्यात आली.)

स्पष्टीकरण:

• विधान १ चुकीचे आहे (म्हणून योग्य उत्तर): महाराष्ट्र लोकायुक्त संस्थेची स्थापना २५ ऑक्टोबर १९७२ रोजी झाली (२ ऑक्टोबर १९७२ रोजी नव्हे).

• इतर विधाने बरोबर आहेत:

• महाराष्ट्राचे पहिले लोकायुक्त मुंबई उच्च न्यायालयाचे माजी मुख्य न्यायाधीश न्यायमूर्ती एस. पी. कोतवाल हे होते.

• लोकायुक्त ही राज्य विधिमंडळाच्या कायद्याने निर्माण झालेली एक स्वतंत्र वैधानिक संस्था (Statutory Body) आहे.

• लोकायुक्त आणि उप-लोकायुक्त यांचे अधिकार व कार्यक्षेत्र 'महाराष्ट्र लोकायुक्त आणि उप-लोकायुक्त अधिनियम, १९७१' मध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेले आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

महाराष्ट्राने लोकायुक्त कायदा १९७१ मध्ये केला आणि २५ ऑक्टोबर १९७२ रोजी न्यायमूर्ती एस. पी. कोतवाल यांची पहिले लोकायुक्त म्हणून नियुक्ती केली.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (Maharashtra Lokayukta institution was created on 2 October 1972.)

Explanation:

• Statement 1 is NOT TRUE (hence the correct answer): The Maharashtra Lokayukta was formally established on 25 October 1972 (not 2 October 1972).

• Other statements are true:

• Former Chief Justice of the Bombay High Court Justice S. P. Kotval was appointed as the first Lokayukta.

• Lokayukta is an independent statutory institution created by state legislation.

• Its functions, powers, and jurisdiction are detailed in the Maharashtra Lokayukta and Upa-Lokayuktas Act, 1971.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The Maharashtra Lokayukta was established on 25 October 1972, with Justice S. P. Kotval as the first Lokayukta and V. G. Moghe as the first Upa-Lokayukta.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) 2 ऑक्टोबर 1972 रोजी महाराष्ट्र लोकायुक्त संस्था निर्माण करण्यात आली. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय १ (2 ऑक्टोबर 1972 रोजी महाराष्ट्र लोकायुक्त संस्था निर्माण करण्यात आली.)

⚠️ पर्याय (2) महाराष्ट्राचे प्रथम लोकायुक्त न्यायमुर्ती एस.पी. कोतवाल होते. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) लोकायुक्त ही स्वतंत्र वैधानिक संस्था आहे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) महाराष्ट्र लोकायुक्त आणि उप-लोकायुक्त अधिनियम 1971 मध्ये लोकायुक्त आणि उप-लोकायुक्त यांचे अधिकार, कार्य व अधिकार क्षेत्र नमूद करण्यात आले आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'लोकपाल, लोकायुक्त व भ्रष्टाचार प्रतिबंधक यंत्रणा' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: लोकपाल, लोकायुक्त व भ्रष्टाचार प्रतिबंधक यंत्रणा

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'लोकपाल, लोकायुक्त व भ्रष्टाचार प्रतिबंधक यंत्रणा' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'लोकपाल, लोकायुक्त व भ्रष्टाचार प्रतिबंधक यंत्रणा' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'लोकपाल, लोकायुक्त व भ्रष्टाचार प्रतिबंधक यंत्रणा' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '2 ऑक्टोबर 1972 रोजी महाराष्ट्र लोकायुक्त संस्था निर्माण करण्यात आली.' हे असून ते 'लोकपाल, लोकायुक्त व भ्रष्टाचार प्रतिबंधक यंत्रणा' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'लोकपाल, लोकायुक्त व भ्रष्टाचार प्रतिबंधक यंत्रणा' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

महाराष्ट्रातील लोकायुक्त बाबत खालीलपैकी काय खरे नाही?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन