🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था ASO Mains 2020 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?

EN Which of the following statements is INCORRECT? (1) In India, the 'District' is the basic territorial unit of administration. (2) Originally, the Indian Constitution did not mention the term 'District' anywhere except in Articles 233 to 236. (3) By the 73rd and 74th Constitutional Amendment Acts, the term 'District' was incorporated at multiple places in Part XI and XI-A of the Constitution. (4) None of the above.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

भारतात 'जिल्हा' हा प्रशासनाचा मूलभूत क्षेत्रीय घटक आहे.

In India, 'District' is the basic territorial unit of administration.

मुलतः भारतीय राज्यघटनेने 'जिल्हा' हा शब्दप्रयोग अनुच्छेद 233 ते 236 व्यतिरिक्त अन्यत्र उल्लेख केलेला दिसत नाही.

Originally, the Indian Constitution did not mention the term 'District' anywhere except in Articles 233 to 236.

73 व्या आणि 74 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाव्दारे 'जिल्हा' हा शब्दप्रयोग राज्यघटनेच्या भाग XI आणि XI A मध्ये अनेक ठिकाणी समाविष्ट केलेला आहे.

By the 73rd and 74th Constitutional Amendment Acts, the term 'District' was incorporated at multiple places in Part XI and XI A of the Constitution.

वरीलपैकी एकही नाही.

None of the above.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) [73 व्या आणि 74 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाव्दारे 'जिल्हा' हा शब्दप्रयोग राज्यघटनेच्या भाग XI आणि XI A मध्ये अनेक ठिकाणी समाविष्ट केलेला आहे.]

विस्तृत स्पष्टीकरण:

विधानांचे घटनात्मक परीक्षण:

• विधान १ बरोबर आहे: ब्रिटिश काळापासून भारतात 'जिल्हा' (District) हा महसूल, कायदा-सुव्यवस्था आणि क्षेत्रीय प्रशासनाचा मूलभूत घटक (Basic territorial unit of administration) राहिला आहे.

• विधान २ बरोबर आहे: मूळ भारतीय संविधानात 'जिल्हा' हा शब्द केवळ अनुच्छेद २३३ ते २३६ (दुय्यम न्यायालये - जिल्हा न्यायाधीशांची नियुक्ती व अर्थनिर्वचन) मध्येच नमूद होता.

• विधान ३ चुकीचे आहे (म्हणून हेच उत्तर आहे): ७३ व्या आणि ७४ व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमांन्वये (१९९२) राज्यघटनेमध्ये भाग IX (पंचायती) आणि भाग IX-A (नगरपालिका) समाविष्ट करण्यात आले (भाग XI आणि XI-A नव्हे!). भाग XI हा केंद्र-राज्य संबंधांशी (Legislative & Administrative Relations) संबंधित आहे आणि संविधानात 'XI-A' असा कोणताही भाग अस्तित्वात नाही.

• म्हणून विधान (३) स्पष्टपणे चुकीचे आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: ७३ व्या व ७४ व्या घटनादुरुस्तीने संविधानात अनुक्रमे भाग IX (पंचायती) आणि भाग IX-A (नगरपालिका) जोडले. भाग XI केंद्र-राज्य संबंधांशी संबंधित आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) [By the 73rd and 74th Constitutional Amendment Acts, the term 'District' was incorporated at multiple places in Part XI and XI A of the Constitution.]

Detailed Explanation:

Constitutional analysis of the statements:

• Statement 1 is correct: The 'District' has historically served as the fundamental territorial and operational unit of field administration in India.

• Statement 2 is correct: In the original 1950 Constitution, the term 'district' appeared exclusively in Articles 233 to 236 under Chapter VI of Part VI regarding Subordinate Courts (District Judges).

• Statement 3 is INCORRECT (hence the answer): The 73rd and 74th Constitutional Amendment Acts added Part IX (The Panchayats) and Part IX-A (The Municipalities), respectively—NOT Part XI and XI-A. Part XI governs Relations between the Union and the States, and there is no "Part XI-A" in the Constitution.

• Therefore, statement (3) is false.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: The 73rd and 74th Amendments inserted Part IX (Panchayats) and Part IX-A (Municipalities). Part XI pertains to Union-State relations.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) भारतात 'जिल्हा' हा प्रशासनाचा मूलभूत क्षेत्रीय घटक आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) मुलतः भारतीय राज्यघटनेने 'जिल्हा' हा शब्दप्रयोग अनुच्छेद 233 ते 236 व्यतिरिक्त अन्यत्र उल्लेख केलेला दिसत नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) 73 व्या आणि 74 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाव्दारे 'जिल्हा' हा शब्दप्रयोग राज्यघटनेच्या भाग XI आणि XI A मध्ये अनेक ठिकाणी समाविष्ट केलेला आहे. (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.

✗ पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जिल्हा परिषद रचना, स्थायी समिती व जिल्हा प्रशासन' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जिल्हा परिषद रचना, स्थायी समिती व जिल्हा प्रशासन

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जिल्हा परिषद रचना, स्थायी समिती व जिल्हा प्रशासन' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'जिल्हा परिषद रचना, स्थायी समिती व जिल्हा प्रशासन' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'जिल्हा परिषद रचना, स्थायी समिती व जिल्हा प्रशासन' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '73 व्या आणि 74 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाव्दारे 'जिल्हा' हा शब्दप्रयोग राज्यघटनेच्या भाग XI आणि XI A मध्ये अनेक ठिकाणी समाविष्ट केलेला आहे.' हे असून ते 'जिल्हा परिषद रचना, स्थायी समिती व जिल्हा प्रशासन' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'जिल्हा परिषद रचना, स्थायी समिती व जिल्हा प्रशासन' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन